Pesterijen op het werk zijn in Belgi\u00eb verboden door de wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk, kortweg de Welzijnswet. Wie op het werk wordt gepest door een collega, een leidinggevende of een derde, zoals een klant, heeft recht op bescherming en kan zowel binnen de onderneming als bij de rechter actie ondernemen. Dit artikel legt uit wat de wet onder pesterijen verstaat, welke procedures bestaan, hoe u beschermd bent tegen represailles en welke schadevergoeding u kunt krijgen.<\/p>\n
De Welzijnswet omschrijft pesterijen als een onrechtmatig geheel van meerdere gelijkaardige of uiteenlopende gedragingen, binnen of buiten de onderneming, die zich gedurende een bepaalde tijd voordoen. Die gedragingen hebben tot doel of tot gevolg dat de persoonlijkheid, de waardigheid of de fysieke of psychische integriteit van de werknemer wordt aangetast, dat zijn betrekking in gevaar wordt gebracht of dat een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende omgeving ontstaat. Ze uiten zich onder meer in woorden, bedreigingen, handelingen, gebaren of eenzijdige geschriften.<\/p>\n
De dader hoeft niet de bedoeling te hebben gehad om te kwetsen: ook het gevolg van de gedragingen telt. Pesterijen kunnen bovendien verband houden met een discriminatiegrond, zoals leeftijd, geslacht, afkomst, geloof of een handicap.<\/p>\n
Voorbeelden zijn stelselmatig kleineren of belachelijk maken, sociale isolatie, het verspreiden van roddels, het onthouden van informatie of taken, of overdreven en vernederende controle. E\u00e9n enkel incident is in de regel geen pesterij, maar kan wel geweld of ongewenst seksueel gedrag op het werk zijn, waarvoor dezelfde procedures en dezelfde bescherming gelden. Een gewoon meningsverschil, een terechte opmerking over het werk of een normale uitoefening van het gezag van de werkgever is op zich geen pesterij.<\/p>\n
De werkgever moet psychosociale risico\u2019s op het werk, waaronder pesterijen, voorkomen. Hij voert daarvoor een risicoanalyse uit, neemt preventiemaatregelen en neemt de procedures voor werknemers die zich slachtoffer voelen op in het arbeidsreglement. Werknemers die in contact komen met klanten of andere derden, kunnen feiten van derden laten opnemen in een register.<\/p>\n
Krijgt de werkgever kennis van pesterijen, dan moet hij de nodige maatregelen nemen om er een einde aan te maken, zo nodig al tijdens het onderzoek. Een werkgever die stilzit, kan zelf aansprakelijk worden gesteld en riskeert een sanctie van niveau 3, of van niveau 4 bij gezondheidsschade of een arbeidsongeval, op grond van artikel 122 van het Sociaal Strafwetboek.<\/p>\n
Elke werkgever moet een preventieadviseur psychosociale aspecten hebben, uit de eigen onderneming of via een externe dienst voor preventie en bescherming op het werk. Vaak is er ook een vertrouwenspersoon. Beiden zijn tot geheimhouding verplicht. U hebt de keuze tussen twee wegen:<\/p>\n
Een formeel verzoek wordt voorafgegaan door een verplicht persoonlijk onderhoud met de preventieadviseur. Het verzoek zelf is een gedateerd en ondertekend document. Beschrijf de feiten zo nauwkeurig mogelijk, met data, betrokkenen en getuigen.<\/p>\n
Gaat het niet om pesterijen, maar bijvoorbeeld om werkdruk of een conflict, dan bestaat een verzoek tot formele psychosociale interventie met een hoofdzakelijk individueel of collectief karakter. Alleen het verzoek wegens geweld, pesterijen of ongewenst seksueel gedrag op het werk geeft de bijzondere bescherming tegen represailles.<\/p>\n
U kunt zich ook wenden tot de inspectie Toezicht op het Welzijn op het Werk, bijvoorbeeld als de werkgever geen preventieadviseur heeft aangesteld of geen passende maatregelen neemt. Ernstige feiten kunnen ook strafrechtelijk worden vervolgd; u kunt dan klacht indienen bij de politie of het arbeidsauditoraat.<\/p>\n
Daarnaast kunt u een procedure inleiden voor de arbeidsrechtbank. De voorzitter van de arbeidsrechtbank kan, in een procedure zoals in kort geding, bevelen dat de pesterijen worden gestaakt, en de rechtbank kan een schadevergoeding toekennen. Bestaat er in de onderneming een interne procedure die op uw situatie kan worden toegepast, dan kan de rechter u vragen die eerst te doorlopen.<\/p>\n
Pesterijen zijn vaak moeilijk te bewijzen. De wet komt het slachtoffer tegemoet: als u voor de rechter feiten aantoont die het bestaan van pesterijen kunnen doen vermoeden, moet de verweerder bewijzen dat er geen pesterijen waren. Die verschuiving van de bewijslast geldt niet in een strafprocedure. Bouw uw dossier daarom zorgvuldig op:<\/p>\n
Als slachtoffer kunt u van de dader een schadevergoeding vorderen. U kiest daarbij tussen een vergoeding van de werkelijk geleden materi\u00eble en morele schade, die u dan in omvang en oorzakelijk verband moet bewijzen, en een forfaitaire schadevergoeding. Die forfaitaire vergoeding bedraagt het brutoloon van drie maanden, of van zes maanden:<\/p>\n
Ook de werkgever kan aansprakelijk zijn, bijvoorbeeld als hij na een melding geen maatregelen nam. Die aansprakelijkheid volgt de gewone regels: u moet dan de fout, de schade en het oorzakelijk verband aantonen. Documenteer daarom zo nauwkeurig mogelijk uw arbeidsongeschiktheid, medische kosten en inkomensverlies.<\/p>\n
Wie een verzoek tot formele psychosociale interventie wegens pesterijen indient, klacht neerlegt bij de inspectie, de politie, het openbaar ministerie of de onderzoeksrechter, een procedure inleidt of als getuige optreedt, is beschermd tegen ontslag en andere nadelige maatregelen die verband houden met die actie. Sinds de wet van 7 april 2023 (in werking op 1 juni 2023) rust de bewijslast van de redenen op de werkgever wanneer hij de werknemer ontslaat of een nadelige maatregel treft binnen twaalf maanden nadat hij kennis kreeg, of redelijkerwijze kennis kon hebben, van het verzoek, de klacht of de getuigenverklaring (artikel 32tredecies, \u00a7 2, Welzijnswet). Houden de pesterijen verband met een discriminatiegrond, dan geldt de bescherming van de antidiscriminatiewetten, die ook wie het slachtoffer raad geeft, helpt of bijstaat beschermt.<\/p>\n
Neemt de werkgever binnen twaalf maanden na het verzoek, de klacht of de getuigenverklaring een nadelige maatregel, dan moet hij bewijzen dat die niets met de actie te maken heeft. Is er een gerechtelijke procedure ingeleid, dan geldt die omkering van de bewijslast tot drie maanden nadat de uitspraak in kracht van gewijsde is gegaan.<\/p>\n
Is de maatregel onrechtmatig, dan kunt u met een aangetekende brief vragen om opnieuw te worden opgenomen in de onderneming; dat moet binnen dertig dagen na de kennisgeving van de opzegging, van de be\u00ebindiging zonder opzegging of van de eenzijdige wijziging van de arbeidsvoorwaarden (artikel 32tredecies, \u00a7 3, Welzijnswet). Gebeurt dat niet, of vraagt u het niet, dan kunt u naar keuze een vergoeding van zes maanden brutoloon of van de werkelijk geleden schade vorderen. De bescherming veronderstelt wel dat u te goeder trouw handelt: wie de procedures kennelijk misbruikt, kan er zich niet zomaar op beroepen.<\/p>\n
Dat kan, maar het is zelden de beste eerste stap: u verliest dan uw loon en bemoeilijkt mogelijk uw werkloosheidsuitkering. Een ontslag om dringende reden door de werknemer is riskant: het moet binnen drie werkdagen na kennisname van de feiten worden gegeven, en oordeelt de rechter dat er geen dringende reden was, dan kunt u zelf een opzeggingsvergoeding verschuldigd zijn. Bespreek daarom eerst uw opties; soms is een onderhandelde be\u00ebindiging de betere oplossing.<\/p>\n
Niet altijd, maar de rechter kan u vragen eerst de interne procedure te volgen als die in uw situatie bestaat en kan worden toegepast. Een formeel verzoek laat bovendien vaak toe de pesterijen te doen stoppen zonder proces, en u geniet meteen de bescherming tegen represailles.<\/p>\n
De vertrouwenspersoon en de preventieadviseur zijn tot geheimhouding verplicht, en bij een informeel verzoek bepaalt u zelf welke stappen worden gezet. Bij een formeel verzoek wegens pesterijen wordt de werkgever wel ingelicht over het verzoek, uw identiteit en het feit dat u beschermd bent, en krijgt de aangeklaagde de feiten meegedeeld die hem ten laste worden gelegd (artikelen I.3-22, I.3-36 en I.3-37 van de Codex over het welzijn op het werk). Dat is nodig voor het onderzoek en voor uw bescherming.<\/p>\n
De wet beschermt u ook tegen pesterijen door derden, zoals klanten, leveranciers of bezoekers. U kunt de feiten laten opnemen in het register van feiten van derden en een verzoek indienen bij de preventieadviseur. De werkgever moet dan passende maatregelen nemen om u te beschermen.<\/p>\n
Veel rechtsbijstandsverzekeringen dekken arbeidsgeschillen, maar niet allemaal: controleer uw polis, de uitsluitingen en de eventuele wachttermijn. Zodra een gerechtelijke procedure nodig is, kiest u vrij uw advocaat (artikel 156 van de wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen). Meer uitleg vindt u in ons artikel over de legal expenses insurance<\/a>.<\/p>\n Wij begeleiden werknemers bij het opbouwen van hun dossier, bij het formeel verzoek en in procedures voor de arbeidsrechtbank, en adviseren werkgevers over hun verplichtingen en de behandeling van klachten. Ons kantoor is gevestigd aan de Louizalaan 379, 1050 Brussel. Lees ook ons artikel over ontslag en opzeggingstermijnen<\/a>.<\/p>\n Call 0484 99 22 72<\/a> or email asfour@novexadvocaten.be<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pesterijen op het werk zijn in Belgi\u00eb verboden door de wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk, kortweg de Welzijnswet. Wie op het werk wordt gepest door een collega, een leidinggevende of een derde, zoals een klant, heeft recht op bescherming en kan zowel binnen […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[96],"tags":[],"class_list":["post-22250","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arbeidsrecht"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/novexadvocaten.be\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22250","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/novexadvocaten.be\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/novexadvocaten.be\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/novexadvocaten.be\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/novexadvocaten.be\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22250"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/novexadvocaten.be\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22250\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23241,"href":"https:\/\/novexadvocaten.be\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22250\/revisions\/23241"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/novexadvocaten.be\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22250"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/novexadvocaten.be\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22250"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/novexadvocaten.be\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22250"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Novex Advocaten staat u bij<\/h2>\n