Een rijverbod eindigt niet altijd wanneer de termijn afloopt. Heeft de rechter uw herstel in het recht tot sturen afhankelijk gemaakt van examens, dan krijgt u uw rijbewijs pas terug nadat u daarvoor geslaagd bent. Die procedure duurt in de praktijk maanden — en is precies daarom een punt dat op de zitting al bepleit moet worden.
When are reinstatement examinations imposed?
De rechter kan het herstel afhankelijk maken van een theoretisch examen, een praktisch examen, een geneeskundig onderzoek, een psychologisch onderzoek of een specifieke opleiding (artikel 38, § 3). Sinds 1 januari 2026 kan die opleiding het theoretisch of praktisch examen aanvullen of vervangen.
Hij moet dat doen in een aantal gevallen:
- Herhaling. Bij een nieuwe veroordeling binnen drie jaar voor een van de zwaardere verkeersmisdrijven: verval van minstens drie maanden én de vier proeven (artikel 38, § 6). Bij een tweede herhaling zes maanden, bij een derde negen maanden.
- Jonge bestuurders. Wie nog geen twee jaar houder is van een rijbewijs B, krijgt bij een overtreding die tot een verval kan leiden minstens het theoretisch of praktisch examen opgelegd (artikel 38, § 5).
- Samenloop met doding of een integriteitsaantasting in het verkeer. Wordt u tegelijk veroordeeld wegens doding in het verkeer (artikel 107 of 107/1 Strafwetboek) en wegens bepaalde verkeersmisdrijven — onder meer een overtreding van de tweede tot vierde graad, een snelheidsovertreding, alcohol vanaf 0,35 mg/l, dronkenschap of drugs —, dan volgen een verval van minstens drie maanden en de vier proeven (artikel 38, § 2). Bij samenloop met herhaling binnen drie jaar van alcohol-, dronkenschaps- of drugsmisdrijven (artikel 36 Wegverkeerswet) bedraagt het verval minstens één jaar bij doding in het verkeer en minstens zes maanden bij het veroorzaken van een integriteitsaantasting in het verkeer (artikel 218 Strafwetboek). Voor feiten van vóór 1 september 2026 geldt de regeling van dat moment, tenzij de nieuwe regeling gunstiger is (artikel 2 Strafwetboek).
- Vluchtmisdrijf met gewonden of doden. Daar hangt het herstel af van het theoretisch examen, het praktisch examen en het psychologisch onderzoek (artikel 33, § 2).
De vier proeven
1. Het geneeskundig onderzoek
Een erkende arts beoordeelt uw lichamelijke rijgeschiktheid: gezichtsvermogen, reactievermogen, neurologische toestand. Waar alcohol of drugs in het spel waren, wordt ook naar biologische markers gekeken. Bereid u erop voor dat een recente bloedanalyse wordt gevraagd.
2. Het psychologisch onderzoek
Een erkende psycholoog onderzoekt uw risicobewustzijn, impulscontrole en het inzicht dat u in de feiten hebt. Dit onderzoek bestaat uit tests én een gesprek. Wie de feiten minimaliseert, scoort hier slecht — een gegeven dat veel mensen onderschatten.
3. Het theoretisch examen
Hetzelfde examen als bij een eerste rijbewijs, af te leggen in een erkend examencentrum. U slaagt vanaf 41 op 50. Bij een onvoldoende geldt een wachttijd vóór de herkansing.
4. Het praktisch examen
Opnieuw het volledige rijexamen. Enkele lessen ter voorbereiding zijn in de praktijk bijna altijd nodig, zeker na een lange periode zonder rijden.
Welke proeven precies?
De rechter bepaalt welke proeven u moet afleggen — niet noodzakelijk alle vier. Waar de feiten wijzen op een probleem met alcohol of drugs, worden doorgaans het geneeskundig en het psychologisch onderzoek opgelegd; waar het om rijgedrag gaat, eerder het theoretisch en het praktisch examen. Uw advocaat kan gemotiveerd vragen om het pakket te beperken tot wat de feiten werkelijk rechtvaardigen. Dat scheelt maanden en enkele honderden euro’s.
Kostprijs en duur
De kosten van de onderzoeken, de examens en de opleiding draagt u zelf. Er is wel een belangrijke tegemoetkoming: de rechter kan de geldboete verminderen met de kosten en erelonen van de herstelonderzoeken en -examens, zonder dat ze minder dan één euro mag bedragen (artikel 29, § 4). Enkel de kosten van de eerste deelname tellen mee. Ook dit moet gevraagd worden op de zitting.
Reken op een doorlooptijd van enkele maanden: wachttijden voor afspraken bij erkende centra, laboresultaten, en eventuele herkansingen. Wie pas na afloop van het rijverbod begint, blijft dus nog maanden zonder rijbewijs. Start de afspraken daarom zodra het vonnis definitief is.
Wat als u niet slaagt?
Herkansen kan, na de voorziene wachttermijn. Geeft een centrum een ongunstig advies, vraag dan steeds de motivering op: die is nodig om het advies aan te vechten of om gericht te werken aan wat ontbreekt. In een beperkt aantal gevallen gelden de proeven niet, onder meer wanneer u niet voldoet aan de voorwaarden om een Belgisch rijbewijs te verkrijgen of bij een levenslang verval (artikel 38, § 8).
Kan de verplichting worden aangevochten?
Ja, via verzet of hoger beroep tegen het vonnis — binnen de termijn. Zodra het vonnis definitief is, ligt de verplichting vast en verschuift de discussie naar de uitvoering. Ook dat is een reden om de zitting ernstig voor te bereiden in plaats van achteraf te herstellen.
Novex Advocaten staat u bij
Wij bepleiten op de zitting welk pakket redelijk is, vragen de vermindering van de geldboete met de kosten, en begeleiden u nadien doorheen de procedure.
Call 0484 99 22 72 or email asfour@novexadvocaten.be.
