The erfrecht regelt wat er met uw vermogen gebeurt na uw overlijden. In België zijn de regels hieromtrent ingrijpend gewijzigd door de hervorming van 2018. Dit artikel geeft een overzicht van de wettelijke erfopvolging, het voorbehouden erfdeel (reserve), de mogelijkheden van een testament en de fiscale aspecten van een nalatenschap.
Wettelijke erfopvolging in België
Wanneer iemand overlijdt zonder testament, verdeelt de wet het vermogen onder de erfgenamen via een systeem van erfopvolgingsorden. De eerste orde bestaat uit de afstammelingen (kinderen, kleinkinderen). Zijn er geen afstammelingen, dan komen de ouders en broers/zussen in aanmerking (tweede orde), daarna de andere bloedverwanten. De langstlevende echtgenoot of wettelijk samenwonende partner heeft bijzondere erfrechten, ongeacht de orde.
Het voorbehouden erfdeel (reserve)
De wet beschermt bepaalde erfgenamen door hen een voorbehouden erfdeel (reserve) toe te kennen dat niet bij testament kan worden weggeschonken. Sinds de hervorming van 2018 bedraagt de globale reserve voor kinderen de helft van het vermogen, ongeacht het aantal kinderen. Vóór 2018 was de reserve hoger bij meer kinderen. De langstlevende echtgenoot heeft ook een reserve: minstens het vruchtgebruik op de helft van de nalatenschap.
Testament: wat kunt u zelf regelen?
U kunt vrij beschikken over het deel van uw vermogen dat boven de reserve uitkomt (het beschikbaar deel). Dit doet u via een testament. In België zijn drie soorten testamenten geldig:
- Eigenhandig testament: volledig handgeschreven, gedateerd en ondertekend door de erflater;
- Notarieel testament: opgesteld door een notaris in aanwezigheid van getuigen, meest rechtszekere vorm;
- Internationaal testament: minder gebruikt, vereist speciale formaliteiten.
Schenkingen en hun impact op de nalatenschap
Schenkingen tijdens het leven van de erflater worden in principe in aanmerking genomen bij de berekening van de nalatenschap. Indien een schenking de reserve schendt, kunnen de reservataire erfgenamen inkorting vorderen. Schenkingen in rechte lijn (aan kinderen) zijn onderworpen aan schenkingsrechten van 3% (roerende goederen) of 3% tot 27% (onroerende goederen in Brussel), aanzienlijk lager dan erfbelasting.
Successierechten (erfbelasting) in België
In België zijn de successierechten een gewestelijke belasting. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest variëren de tarieven van 3% tot 80%, afhankelijk van de graad van verwantschap en de omvang van de nalatenschap. Kinderen en echtgenoten genieten de laagste tarieven. Verre verwanten en niet-verwante erfgenamen betalen de hoogste tarieven. Een goede vermogensplanning met tijdige schenkingen kan de erfbelasting aanzienlijk verlagen.
Aanvaarding of verwerping van de nalatenschap
Een erfgenaam is niet verplicht een nalatenschap te aanvaarden. U kunt kiezen voor:
- Aanvaarding zuiver en eenvoudig: u erft alle activa én passiva (schulden);
- Aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving: u betaalt de schulden slechts in de mate van de activa — beschermt u tegen een negatieve nalatenschap;
- Verwerping: u weigert de nalatenschap volledig en bent niet aansprakelijk voor de schulden.
Hulp bij erfrecht en nalatenschappen in Brussel?
Novex Advocaten adviseert bij nalatenschapsconflicten, inkorting van schenkingen, testamentaire betwistingen en erfbelastingoptimalisering. Wij begeleiden u van bij het overlijden tot de finale verdeling van de nalatenschap. Neem contact op voor een vertrouwelijke bespreking.