Uw klant zit in Rotterdam, Parijs of Madrid en betaalt niet. Moet u dan procederen in zijn land, in zijn taal en met een lokale advocaat? Meestal niet. Het Europese recht biedt instrumenten waarmee u vanuit België een titel verkrijgt die in vrijwel de hele Unie uitvoerbaar is, en zelfs tegoeden in een andere lidstaat kunt laten blokkeren. Dit artikel zet de mogelijkheden op een rij en helpt u de juiste weg te kiezen.
Welke rechter is bevoegd?
De bevoegdheid in burgerlijke en handelszaken wordt binnen de Europese Unie bepaald door de Brussel Ibis-verordening (verordening nr. 1215/2012). De hoofdregel is dat u de verweerder dagvaardt voor de rechter van de lidstaat waar hij zijn woonplaats heeft. Voor overeenkomsten kunt u ook kiezen voor de rechter van de plaats van uitvoering. Bij de verkoop van goederen is dat in de regel de plaats waar de goederen werden of hadden moeten worden geleverd; bij diensten de plaats waar ze werden of hadden moeten worden verstrekt.
Een geldig forumbeding in uw overeenkomst of algemene voorwaarden kan die vraag op voorhand beslechten. Laat die clausule nakijken: ze bepaalt vaak of u in Brussel of in het buitenland moet procederen. Tegenover consumenten gelden wel beschermende regels.
Een Belgisch vonnis uitvoeren in een andere lidstaat
Een vonnis dat in België werd gewezen in een burgerlijke of handelszaak, is in de andere lidstaten uitvoerbaar zonder voorafgaande uitvoerbaarverklaring (exequatur). U hebt wel een certificaat van de Belgische rechtbank nodig, en de uitvoering zelf gebeurt volgens de regels van de lidstaat waar het vermogen zich bevindt, via een lokale gerechtsdeurwaarder.
Het Europees betalingsbevel
Voor geldvorderingen in grensoverschrijdende zaken bestaat de Europese betalingsbevelprocedure (verordening nr. 1896/2006). Ze geldt in alle lidstaten behalve Denemarken, en er is geen maximumbedrag. Een zaak is grensoverschrijdend wanneer minstens één van de partijen haar woonplaats of gewone verblijfplaats heeft in een andere lidstaat dan die van de aangezochte rechter.
De procedure verloopt met standaardformulieren. U dient uw verzoek in met formulier A en omschrijft daarin de vordering en het bewijs; de stukken zelf hoeft u in beginsel niet bij te voegen. Vaardigt de rechter het bevel uit, dan heeft de schuldenaar dertig dagen om verweer te voeren. Voert hij verweer, dan gaat de zaak in de regel over naar een gewone procedure. Doet hij niets, dan wordt het bevel uitvoerbaar verklaard en is het in de andere lidstaten erkend en uitvoerbaar zonder exequatur.
Het Europees betalingsbevel is vooral geschikt voor vorderingen die niet betwist worden, zoals onbetaalde facturen waarop de klant nooit reageerde.
De Europese procedure voor geringe vorderingen
Wordt uw vordering wel betwist en bedraagt ze niet meer dan 5.000 euro, zonder interesten en kosten, dan is de Europese procedure voor geringe vorderingen (verordening nr. 861/2007) vaak de snelste weg. Ook die procedure verloopt in de regel schriftelijk en met formulieren. Ze leidt tot een beslissing die zonder exequatur in de andere lidstaten uitvoerbaar is.
De Europese executoriale titel
Hebt u al een Belgisch vonnis over een niet-betwiste schuldvordering, dan kunt u het laten waarmerken als Europese executoriale titel (verordening nr. 805/2004). Het vonnis kan dan rechtstreeks in de andere lidstaten worden uitgevoerd.
Tegoeden blokkeren in een andere lidstaat
Vreest u dat uw schuldenaar zijn rekeningen leegmaakt, dan bestaat het Europees bevel tot conservatoir beslag op bankrekeningen (verordening nr. 655/2014). Daarmee kunnen tegoeden op een bankrekening in een andere lidstaat worden geblokkeerd, ook vóór u een titel hebt. U moet dan aantonen dat de inning dringend in gevaar komt en, als u nog geen titel hebt, dat uw vordering waarschijnlijk gegrond is. De rechter kan een zekerheid van u vragen. Ook deze regeling geldt niet voor Denemarken. Meer over het bewarend beslag in België.
Welke weg kiest u?
De keuze hangt af van drie vragen:
- Wordt de vordering betwist? Zo niet, dan is het Europees betalingsbevel vaak de snelste weg.
- Hoe hoog is het bedrag? Tot 5.000 euro komt de procedure voor geringe vorderingen in aanmerking.
- Waar heeft de schuldenaar vermogen? Een titel is pas waardevol wanneer er iets valt uit te voeren.
Wij onderzoeken die solvabiliteit vóór we een procedure opstarten, zodat u geen kosten maakt voor een oninbare vordering. Zit uw schuldenaar in België en is de schuld tussen ondernemingen onbetwist, dan is de IOS-procedure vaak het snelst.
Voorkomen is beter: tips voor uw contracten met buitenlandse klanten
- neem een duidelijk forumbeding en een rechtskeuze op in uw overeenkomsten en algemene voorwaarden, en zorg dat de klant ze aanvaardt;
- vraag bij nieuwe klanten een voorschot of een bankgarantie voor grotere opdrachten;
- controleer de identiteit en het registratienummer van de onderneming in haar land;
- bewaar het bewijs van levering en van de aanvaarding van uw facturen;
- wacht niet te lang: hoe sneller u optreedt, hoe groter de kans dat er nog vermogen is.
Buiten de Europese Unie
Buiten de Unie gelden deze verordeningen niet. Sinds de brexit geldt dat ook voor het Verenigd Koninkrijk. De bevoegdheid en de uitvoering van vonnissen hangen dan af van het nationale recht en van eventuele internationale verdragen. Dat vraagt een afzonderlijke analyse per land.
Frequently Asked Questions
Moet ik een advocaat in het land van mijn schuldenaar inschakelen?
Voor de Europese procedures meestal niet. Voor de effectieve uitvoering in het buitenland is wel een lokale gerechtsdeurwaarder of uitvoeringsinstantie nodig.
In welke taal verloopt de procedure?
Het verzoek wordt ingediend in de taal van de aangezochte rechter. De standaardformulieren bestaan in alle officiële talen van de Unie, wat de vertaalkosten beperkt.
Mijn buitenlandse klant betwist de factuur pas nu. Wat nu?
Dan is een procedure op tegenspraak nodig, eventueel de Europese procedure voor geringe vorderingen. Lees ook ons artikel over een betwiste factuur.
Novex Advocaten staat u bij
Een buitenlandse schuldenaar die niet betaalt? Wij bekijken welke procedure in uw dossier het snelst tot betaling leidt, in het Nederlands, het Frans of het Engels. Lees ook ons overzicht over het invorderen van onbetaalde facturen.
Call 0484 99 22 72 or email asfour@novexadvocaten.be.