Een speekseltest aan de kant van de weg is snel afgenomen, maar wat erna gebeurt, bepaalt uw dossier. Veel bestuurders denken dat een positieve test gelijkstaat met een veroordeling. Dat is niet zo: de test is een oriëntatie, het bewijs komt uit het labo — en dat labo werkt met wettelijke drempelwaarden.
Hoe een drugscontrole verloopt
- De gestandaardiseerde checklist. De politie stelt eerst tekenen van recent gebruik vast aan de hand van een checklist waarvan het model bij koninklijk besluit is bepaald (artikel 61bis, § 2, 1°). Enkel wanneer die checklist een indicatie geeft, mag de speekseltest volgen. Na een verkeersongeval mag de speekseltest wel onmiddellijk worden afgenomen.
- De speekseltest. Die telt pas mee vanaf vastgelegde gehaltes: 25 ng/ml voor THC, 50 voor amfetamine en MDMA, 20 voor cocaïne of benzoylecgonine en 10 voor morfine of 6-acetylmorfine (artikel 61bis, § 2, 2°). Daaronder wordt het resultaat niet in aanmerking genomen.
- De speekselanalyse in het labo. Is de test positief, dan volgt een speekselanalyse — niet automatisch een bloedafname, zoals vaak wordt aangenomen. De analyse telt pas vanaf 10 ng/ml THC, 25 ng/ml amfetamine en MDMA, 10 ng/ml cocaïne of benzoylecgonine en 5 ng/ml morfine (artikel 62ter, § 1).
- De bloedproef. Die komt er pas wanneer geen speekseltest of speekselanalyse mogelijk is. De drempels liggen daar anders: 1 ng/ml voor THC, 25 voor amfetamine en MDMA, 25 voor cocaïne of benzoylecgonine en 10 voor vrije morfine (artikel 63, § 2).
De wet werkt dus wel degelijk met drempelwaarden. Het is niet de loutere aanwezigheid van een stof die strafbaar is, maar het overschrijden van het gehalte dat de wet per stof en per analysemethode vastlegt. Dat onderscheid is de kern van de verdediging in cannabisdossiers, waar sporen nog dagen na het gebruik aantoonbaar blijven terwijl elk effect al lang is uitgewerkt.
Wat u riskeert
- Geldboete van 2.000 tot 20.000 euro (artikel 37bis, § 1), opdeciemen inbegrepen: de wet vermeldt sinds 1 september 2026 1.600 tot 16.000 euro, te vermenigvuldigen met 1,25. Daarbij komen de gerechtskosten. Het gaat om een straf van niveau 1 van het nieuwe Strafwetboek: een gevangenisstraf is uitgesloten. Voor feiten van vóór 1 september 2026 geldt de regeling van dat moment, tenzij de nieuwe regeling gunstiger is (artikel 2 Strafwetboek).
- Forfeiture of the right to drive van acht dagen tot vijf jaar — mogelijk, niet verplicht (artikel 38, § 1, 1°).
- Reinstatement examinations: de rechter kan het herstel afhankelijk maken van een theoretisch en praktisch examen en van een geneeskundig en psychologisch onderzoek; bij herhaling binnen drie jaar is dat verplicht, met een verval van minstens drie maanden (artikel 38, § 6).
- Herhaling. Wie binnen drie jaar na een veroordeling wegens drugs, alcoholintoxicatie vanaf 0,35 mg/l of dronkenschap opnieuw voor een van die misdrijven wordt veroordeeld, riskeert een straf van niveau 2 — onder meer een gevangenisstraf van zes maanden tot drie jaar — en een geldboete van 4.000 tot 50.000 euro (artikel 36). Bij een nieuwe herhaling binnen drie jaar na de tweede veroordeling kan een straf van niveau 3 volgen, met een geldboete van 8.000 tot 100.000 euro.
- Een tijdelijk rijverbod van twaalf uur na een positieve speekseltest, bij weigering, of wanneer de checklist tekenen aangeeft en geen test mogelijk was (artikel 61ter, § 1). Rijden tijdens die twaalf uur is een apart misdrijf (artikel 37bis, § 1, 4°).
En als u weigert?
Wie zonder wettige reden weigert de speekseltest, de speekselanalyse of de bloedproef te ondergaan, wordt gestraft alsof de analyse positief was (artikel 37bis, § 1, 5°). Weigeren levert dus niets op.
Waar de verdediging aanzet
- De checklist. Werd ze wel degelijk afgenomen en ingevuld vóór de speekseltest? Zonder indicatie van recent gebruik is er in de regel geen wettige grondslag voor de test, tenzij na een ongeval.
- De gehaltes. Liggen de gemeten waarden werkelijk boven de wettelijke drempel van de gebruikte methode? Het verschil tussen de drempel van de test (25 ng/ml THC) en die van de analyse (10 ng/ml) wordt in processen-verbaal geregeld door elkaar gehaald.
- Het staal. Werd het correct afgenomen, verzegeld, bewaard en binnen de termijn overgemaakt aan een erkend laboratorium?
- De tegenexpertise. U kunt op eigen kosten een tweede speekselanalyse laten uitvoeren, in hetzelfde of in een ander erkend laboratorium, desgewenst onder toezicht van een technisch raadsman (artikel 62ter, § 4). Die termijn is kort — dit is de belangrijkste reden om meteen na de controle een advocaat te raadplegen.
- Geneesmiddelen op voorschrift. Wie morfine of amfetamineachtige geneesmiddelen op medisch voorschrift neemt, moet dat staven. Dat verandert de juridische kwalificatie niet automatisch, maar weegt wel op de strafmaat en soms op de beoordeling van de rijgeschiktheid.
Ketamine
De Kamer keurde in mei 2026 een wetsontwerp goed dat ketamine uitdrukkelijk toevoegt aan de lijst van verboden stoffen in het verkeer. Tot dan kon ketaminegebruik enkel via de figuur van de dronkenschap worden vervolgd. De speekseltests die ketamine kunnen opsporen zijn er in de praktijk nog niet: de technische specificaties en de aankoopprocedure moeten nog worden afgerond. Dossiers over ketamine steunen vandaag dus vaak op uiterlijke tekenen, wat ze bewijstechnisch kwetsbaar maakt.
Novex Advocaten staat u bij
Testte u positief en wacht u op de analyse? Of ligt er al een dagvaarding? Laat het dossier nakijken vóór de zitting — de termijn voor een tegenexpertise loopt snel af.
Call 0484 99 22 72 or email asfour@novexadvocaten.be.
