Uw klant zit in Rotterdam, Parijs of Madrid en betaalt niet. Moet u dan procederen in zijn land, in zijn taal en met een lokale advocaat? Meestal niet: met het Europees betalingsbevel en enkele verwante instrumenten kunt u vaak vanuit België optreden.
Voor grensoverschrijdende invordering biedt het Europese recht instrumenten waarmee u een titel verkrijgt die in vrijwel de hele Unie uitvoerbaar is, en waarmee u zelfs tegoeden in een andere lidstaat kunt laten blokkeren. Dit artikel zet de mogelijkheden op een rij en helpt u de juiste weg te kiezen.
Welke rechter is bevoegd bij grensoverschrijdende invordering?
De bevoegdheid in burgerlijke en handelszaken wordt binnen de Europese Unie bepaald door de Brussel Ibis-verordening (verordening nr. 1215/2012). De hoofdregel is dat u de verweerder dagvaardt voor de rechter van de lidstaat waar hij zijn woonplaats heeft. Voor overeenkomsten kunt u ook kiezen voor de rechter van de plaats van uitvoering.
Bij de verkoop van goederen is dat in de regel de plaats waar de goederen werden of hadden moeten worden geleverd; bij diensten de plaats waar ze werden of hadden moeten worden verstrekt. Werd er in België geleverd of gepresteerd, dan kunt u dus vaak in België procederen, ook tegen een buitenlandse klant.
Een geldig forumbeding in uw overeenkomst of algemene voorwaarden kan die vraag op voorhand beslechten. Laat die clausule nakijken: ze bepaalt vaak of u in Brussel of in het buitenland moet procederen. Tegenover consumenten gelden wel beschermende regels: een consument kan in de regel enkel worden gedagvaard in de lidstaat waar hij woont.
Een Belgisch vonnis uitvoeren in een andere lidstaat
Een vonnis dat in België werd gewezen in een burgerlijke of handelszaak, is in de andere lidstaten uitvoerbaar zonder voorafgaande uitvoerbaarverklaring (exequatur). Dat geldt voor procedures die vanaf 10 januari 2015 werden ingeleid. U hebt wel een certificaat van de Belgische rechtbank nodig, dat vóór de eerste uitvoeringsmaatregel aan de schuldenaar moet worden betekend.
De uitvoering zelf gebeurt volgens de regels van de lidstaat waar het vermogen zich bevindt, via een lokale gerechtsdeurwaarder of uitvoeringsinstantie. De schuldenaar kan de weigering van de tenuitvoerlegging slechts op enkele beperkte gronden vragen. Meer over beslag en de uitvoering van een vonnis in België.
Het Europees betalingsbevel
Voor geldvorderingen in grensoverschrijdende zaken bestaat de Europese betalingsbevelprocedure (verordening nr. 1896/2006). Ze geldt in alle lidstaten behalve Denemarken, en er is geen maximumbedrag. Een zaak is grensoverschrijdend wanneer minstens één van de partijen haar woonplaats of gewone verblijfplaats heeft in een andere lidstaat dan die van de aangezochte rechter.
De vordering moet een bepaald bedrag betreffen dat opeisbaar is op het ogenblik van het verzoek. U dient het verzoek in bij de rechter die volgens de regels van de Brussel Ibis-verordening bevoegd is. Is de schuldenaar een consument, dan is enkel de rechter van de lidstaat waar hij woont bevoegd.
Het Europees betalingsbevel is vooral geschikt voor vorderingen die niet betwist worden, zoals onbetaalde facturen waarop de klant nooit reageerde.
Hoe verloopt de procedure?
De procedure verloopt met standaardformulieren. U dient uw verzoek in met formulier A en omschrijft daarin de vordering en het bewijs; de stukken zelf hoeft u in beginsel niet bij te voegen.
Na de betekening van het bevel heeft de schuldenaar 30 dagen om verweer te voeren met formulier F. Doet hij niets, dan verklaart de rechter het bevel uitvoerbaar. Het is dan in de andere lidstaten erkend en uitvoerbaar zonder exequatur.
Voert de schuldenaar verweer, dan gaat de zaak verder voor de bevoegde rechter in dezelfde lidstaat, volgens de Europese procedure voor geringe vorderingen als die van toepassing is, of volgens een gewone nationale procedure. U kunt in uw verzoek ook vragen dat de zaak in dat geval wordt beëindigd.
De Europese procedure voor geringe vorderingen
Bedraagt uw vordering niet meer dan 5.000 euro, zonder interesten en kosten, dan is de Europese procedure voor geringe vorderingen (verordening nr. 861/2007) vaak de snelste weg, ook wanneer de klant de vordering betwist. Ook die procedure verloopt in de regel schriftelijk en met formulieren. Een zitting is eerder uitzondering dan regel.
Een advocaat is niet verplicht, en ook deze procedure geldt niet in Denemarken. Ze leidt tot een beslissing die zonder exequatur in de andere lidstaten uitvoerbaar is.
De Europese executoriale titel
Hebt u al een Belgisch vonnis, een gerechtelijke schikking of een authentieke akte over een niet-betwiste schuldvordering, dan kunt u die laten waarmerken als Europese executoriale titel (verordening nr. 805/2004). De titel kan dan rechtstreeks in de andere lidstaten, behalve Denemarken, worden uitgevoerd. De waarmerking is wel aan strikte voorwaarden verbonden.
Sinds de Brussel Ibis-verordening ook gewone vonnissen zonder exequatur uitvoerbaar maakt, heeft dit instrument aan belang ingeboet, al blijft het in bepaalde dossiers nuttig.
Tegoeden blokkeren in een andere lidstaat
Vreest u dat uw schuldenaar zijn rekeningen leegmaakt, dan bestaat het Europees bevel tot conservatoir beslag op bankrekeningen (verordening nr. 655/2014). Daarmee kunnen tegoeden op een bankrekening in een andere lidstaat worden geblokkeerd, ook vóór u een titel hebt. De schuldenaar wordt vooraf niet ingelicht, zodat het verrassingseffect behouden blijft.
U moet aantonen dat er een reëel risico bestaat dat de inning van uw vordering zonder dit beslag verhinderd of aanzienlijk bemoeilijkt wordt. Hebt u nog geen titel, dan moet u de rechter er ook van overtuigen dat uw vordering waarschijnlijk gegrond is, en vraagt de rechter in beginsel een zekerheid van u.
Ook deze regeling geldt niet voor Denemarken. Meer over het bewarend beslag in België.
Welke weg kiest u?
De keuze hangt af van drie vragen:
- Wordt de vordering betwist? Zo niet, dan is het Europees betalingsbevel vaak de snelste weg.
- Hoe hoog is het bedrag? Tot 5.000 euro komt de procedure voor geringe vorderingen in aanmerking.
- Waar heeft de schuldenaar vermogen? Een titel is pas waardevol wanneer er iets valt uit te voeren.
Wij onderzoeken die solvabiliteit vóór we een procedure opstarten, zodat u geen kosten maakt voor een oninbare vordering. Zit uw schuldenaar in België en is de schuld tussen ondernemingen onbetwist, dan is de IOS-procedure vaak het snelst.
Voorkomen is beter: tips voor uw contracten met buitenlandse klanten
- neem een duidelijk forumbeding en een rechtskeuze op in uw overeenkomsten en algemene voorwaarden, en zorg dat de klant ze aanvaardt;
- vermeld uw betalingstermijn en de verwijlinteresten bij late betaling;
- vraag bij nieuwe klanten een voorschot of een bankgarantie voor grotere opdrachten;
- controleer de identiteit en het registratienummer van de onderneming in haar land;
- bewaar het bewijs van levering en van de aanvaarding van uw facturen;
- wacht niet te lang: hoe sneller u optreedt, hoe groter de kans dat er nog vermogen is.
Buiten de Europese Unie
Buiten de Unie gelden deze verordeningen niet. Sinds de brexit geldt dat ook voor het Verenigd Koninkrijk. De bevoegdheid en de uitvoering van vonnissen hangen dan af van het nationale recht en van eventuele internationale verdragen.
Voor Zwitserland, Noorwegen en IJsland geldt wel het Verdrag van Lugano (2007), met vergelijkbare regels, maar daar blijft een uitvoerbaarverklaring nodig. Voor andere landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, kunnen Haagse verdragen een rol spelen. Dat vraagt een afzonderlijke analyse per land.
Veelgestelde vragen
Moet ik een advocaat in het land van mijn schuldenaar inschakelen?
Voor de Europese procedures meestal niet: een advocaat is er niet verplicht en de procedure kan vaak vanuit België worden gevoerd. Voor de effectieve uitvoering in het buitenland is wel een lokale gerechtsdeurwaarder of uitvoeringsinstantie nodig.
In welke taal verloopt de procedure?
Het verzoek wordt ingediend in de taal van de aangezochte rechter. De standaardformulieren bestaan in alle officiële talen van de Unie, wat de vertaalkosten beperkt.
Mijn buitenlandse klant betwist de factuur pas nu. Wat nu?
Dan is een procedure op tegenspraak nodig, eventueel de Europese procedure voor geringe vorderingen. Lees ook ons artikel over een betwiste factuur.
Welke verjaringstermijn geldt voor een buitenlandse factuur?
Dat hangt af van het recht dat op de overeenkomst van toepassing is; binnen de Unie wordt dat bepaald door de Rome I-verordening (verordening nr. 593/2008). Geldt het Belgische recht, lees dan ons artikel over de verjaring van facturen.
Novex Advocaten staat u bij
Een buitenlandse schuldenaar die niet betaalt? Wij bekijken welke procedure in uw dossier het snelst tot betaling leidt, in het Nederlands, het Frans, het Engels of het Arabisch. Lees ook ons overzicht over het invorderen van onbetaalde facturen.
Bel 0484 99 22 72 of mail asfour@novexadvocaten.be.
Meer over onze aanpak: advocaat ondernemingsrecht en invorderingen in Brussel.
Bronnen
- Wetboek van economisch recht, geconsolideerde tekst op Justel (geraadpleegd op 24 september 2026)
- Gerechtelijk Wetboek, geconsolideerde tekst op Justel (geraadpleegd op 24 september 2026)
- Hoven en Rechtbanken: de ondernemingsrechtbank (geraadpleegd op 24 september 2026)
Geschreven door Mr. Mohamed Asfour, advocaat te Brussel (Novex Advocaten). Laatst bijgewerkt: 1 oktober 2026. Meer over het kantoor