Dodelijk verkeersongeval: doding in het verkeer, straffen en verdediging

Een dodelijk verkeersongeval is voor iedereen die erbij betrokken is een ingrijpende gebeurtenis: voor de nabestaanden in de eerste plaats, maar ook voor de bestuurder die met de gevolgen moet leven en tegelijk een strafzaak het hoofd moet bieden. Was er alcohol of drugs in het spel, dan wegen die gevolgen nog zwaarder. Dit artikel legt uit wat er juridisch gebeurt na een dodelijk verkeersongeval, welke straffen de wet sinds 1 september 2026 voorziet voor doding in het verkeer en waar de verdediging op let.

Doding in het verkeer: een afzonderlijk misdrijf

Vroeger werd een dodelijk verkeersongeval vervolgd als onopzettelijke doding (artikelen 419 en 419bis van het oude Strafwetboek). Sinds 1 september 2026 kent het nieuwe Strafwetboek een eigen misdrijf: doding in het verkeer (artikel 107). Het gaat nog altijd om een misdrijf zonder opzet om te doden. Het verwijt is een ernstig gebrek aan voorzorg of voorzichtigheid in het verkeer dat de dood van een ander heeft veroorzaakt.

Welke straf riskeert u na een dodelijk verkeersongeval?

Voor doding in het verkeer voorziet de wet een straf van niveau 3, dat wil zeggen een gevangenisstraf van meer dan drie tot vijf jaar. Gaat de doding gepaard met een van de verzwarende omstandigheden die de wet opsomt, zoals rijden in staat van dronkenschap of in een soortgelijke staat door middelen die de alertheid achter het stuur verminderen, door het rode licht rijden of rijden zonder het vereiste rijbewijs, dan gaat het om verzwaarde doding in het verkeer (artikel 107/1). Daarop staat een straf van niveau 4: een gevangenisstraf van meer dan vijf tot tien jaar.

Bij verzachtende omstandigheden kan de rechter een straf van een lager niveau opleggen. Voor doding in het verkeer opent dat de weg naar straffen van niveau 2 of zelfs van niveau 1 (artikel 36 Strafwetboek), zoals een werkstraf, een straf onder elektronisch toezicht of een probatiestraf.

Voor feiten van vóór 1 september 2026 blijft de regeling van dat moment gelden, namelijk de onopzettelijke doding van het oude Strafwetboek, tenzij de nieuwe regeling gunstiger is (artikel 2 Strafwetboek). Lees ook ons overzicht van het nieuwe Strafwetboek in het verkeer.

Het alcohol- of drugsmisdrijf komt erbovenop

Wie met alcohol of drugs reed, wordt daarnaast vervolgd voor dat verkeersmisdrijf zelf. Vanaf 0,35 mg/l uitgeademde alveolaire lucht (0,8 promille) gaat het om alcoholintoxicatie in de zin van artikel 34, § 2 van de Wegverkeerswet. Voor feiten vanaf 1 september 2026 is dat een misdrijf van niveau 1, met een geldboete van 2.000 tot 20.000 euro (opdeciemen inbegrepen).

Dezelfde vork van 2.000 tot 20.000 euro geldt voor rijden onder invloed van drugs (artikel 37bis, § 1) en voor dronkenschap (artikel 35). Bij dronkenschap komt daar een verplicht verval van het recht tot sturen van minstens één maand bij. Wie opzettelijk weigerde een ademtest of ademanalyse te ondergaan, riskeert dezelfde straf als bij alcoholintoxicatie (artikel 34, § 2).

Meer over de grenswaarden leest u in ons artikel over de alcohollimiet in België.

Uw rijbewijs na een dodelijk ongeval

Onmiddellijke intrekking

Na een ongeval met doden dat klaarblijkelijk te wijten is aan een ernstig gebrek aan voorzorg of voorzichtigheid, kan het parket uw rijbewijs onmiddellijk laten intrekken, zoals dat ook kan bij alcoholintoxicatie (artikel 55 Wegverkeerswet). Die intrekking duurt vijftien dagen en kan door de politierechtbank worden verlengd met ten hoogste drie maanden (artikel 55bis). Lees meer over de onmiddellijke intrekking.

Het verval als straf

Naast de hoofdstraf riskeert u bij een veroordeling wegens doding in het verkeer een verval van het recht tot sturen (artikel 38, § 1, 2° Wegverkeerswet). Gaat de doding samen met bepaalde verkeersmisdrijven, onder meer alcohol vanaf 0,35 mg/l, dronkenschap, drugs, een snelheidsovertreding of een zware overtreding van de tweede tot vierde graad, dan bedraagt het verval minstens drie maanden. U moet dan bovendien slagen voor vier herstelexamens: het theoretisch en het praktisch examen, het geneeskundig en het psychologisch onderzoek (artikel 38, § 2). Bij herhaling binnen drie jaar van een alcohol-, dronkenschaps- of drugsmisdrijf bedraagt het verval minstens één jaar.

Lees meer over het verval van het recht tot sturen en de herstelexamens.

Welke rechtbank is bevoegd?

De politierechtbank is bevoegd voor dodelijke verkeersongevallen, ook bij verzwaarde doding en ook wanneer de wet een gevangenisstraf voorziet (artikel 138, 6°bis, Wetboek van strafvordering, dat sinds 1 september 2026 uitdrukkelijk naar de artikelen 107, 107/1 en 218 Strafwetboek verwijst). In beginsel gaat het dossier alleen naar de correctionele rechtbank wanneer het ongeval samenhangt met misdrijven buiten haar bevoegdheid, bijvoorbeeld opzettelijke feiten. Bij ernstige ongevallen stelt het parket vaak een verkeersdeskundige aan of vordert het een gerechtelijk onderzoek. Hoe een zitting verloopt, leest u in ons artikel over de werking van de politierechtbank.

Waar let de verdediging op?

• Het eerste verhoor. U hebt recht op een vertrouwelijk overleg met een advocaat vóór het verhoor en op zijn bijstand tijdens het verhoor. Wat u in de eerste uren verklaart, weegt zwaar in het dossier. Lees meer over uw rechten bij een politieverhoor.
• Het oorzakelijk verband. Niet elk ongeval waarbij een bestuurder onder invloed was, is door die invloed veroorzaakt. De reconstructie, het deskundigenverslag, de sporen, de camerabeelden en het gedrag van de andere weggebruikers bepalen welke fout tot het overlijden leidde.
• De metingen. De ademanalyse, de bloedproef en de drugsanalyse moeten volgens de wettelijke procedure gebeuren. U kunt een tweede ademanalyse of een tegenanalyse van het staal vragen.
• De verzwarende omstandigheden. Of die bewezen zijn, bepaalt of u een straf van niveau 3 of van niveau 4 riskeert. Dat debat moet uitdrukkelijk worden gevoerd.
• De strafmaat. Een blanco strafblad, oprecht berouw, een erkenning van de schade en de persoonlijke omstandigheden spelen een rol. Uitstel is mogelijk bij straffen die niveau 3 niet te boven gaan, ook voor het verval (artikel 65 Strafwetboek), eventueel met probatievoorwaarden zoals een verkeerstherapie of een alcoholbehandeling; van een verval moeten wel minstens acht dagen effectief worden uitgevoerd (artikel 41 Wegverkeerswet). Ook de opschorting van de uitspraak is wettelijk mogelijk, mits uw instemming (artikel 64 Strafwetboek). Lees meer over uitstel, opschorting en werkstraf.

De burgerlijke kant

De nabestaanden kunnen zich burgerlijke partij stellen en vergoeding vragen voor hun morele en materiële schade. In de regel betaalt de BA-verzekeraar van het voertuig die vergoedingen. Bij rijden onder invloed kan de verzekeraar een deel van wat hij betaalde op de bestuurder verhalen. Dat verhaal is beperkt, maar het kan financieel zwaar doorwegen en verdient een eigen verdediging.

Hoe lang duurt de procedure?

Een dossier van doding in het verkeer duurt doorgaans maanden, soms meer dan een jaar, en het burgerlijke luik wordt vaak pas afgerond nadat de strafzaak is beslist. Die periode is niet verloren: ze is het moment om de verdediging op te bouwen, uw persoonlijke situatie te documenteren en stappen te zetten die de rechter later ernstig neemt, zoals een verkeerstherapie of een behandeling.

Rechten van de nabestaanden

Ook nabestaanden hebben rechten. Met een verklaring van benadeelde persoon blijven zij op de hoogte van belangrijke stappen in het dossier en kunnen zij stukken laten toevoegen. Als burgerlijke partij kunnen zij bovendien inzage in het dossier vragen, schadevergoeding vorderen en, in bepaalde gevallen, gehoord worden over de uitvoering van de straf. Lees meer over de rechten van slachtoffers van een verkeersongeval.

Advocaat na een dodelijk verkeersongeval: Novex Advocaten staat u bij

In een dossier van doding in het verkeer telt elke dag, vanaf het eerste verhoor. Wij staan bestuurders en nabestaanden bij voor de politierechtbanken van Brussel, Halle, Vilvoorde, Leuven en Aalst. Wij pleiten in het Nederlands en in het Frans, en u kunt ons ook in het Engels of in het Arabisch raadplegen. Wij behandelen elk dossier met de discretie die het vraagt.

Bel 0484 99 22 72 of mail asfour@novexadvocaten.be.

Meer over onze aanpak: advocaat verkeersrecht in Brussel.