Heeft u uw rijbewijs B nog geen twee jaar? Dan bent u voor de wet een beginnende bestuurder en geldt bij een veroordeling een strengere regel: de politierechter moet een rijverbod (verval van het recht tot sturen) opleggen en u laten slagen voor minstens een theoretisch of praktisch examen. Dat staat in artikel 38 § 5 van de Wegverkeerswet en geldt voor elke overtreding met een motorvoertuig die tot een rijverbod kan leiden, op enkele uitzonderingen na.
Wie geldt als beginnende bestuurder?
De wet gebruikt een eenvoudig criterium: u bent sinds minder dan twee jaar houder van het rijbewijs B. Bepalend is dus de afgiftedatum van uw rijbewijs voor de categorie B (auto), niet uw leeftijd.
Sinds 1 september 2026 vermeldt artikel 38 § 5 naast het rijbewijs B ook de houder van een “als zodanig geldend bewijs”. De wettekst omschrijft niet nader welke documenten daaronder vallen. Rijdt u nog met een voorlopig rijbewijs, dan laat u uw situatie best concreet nakijken.
Wanneer de termijn van twee jaar precies moet worden berekend, kan in een dossier een discussiepunt zijn. Wij vergelijken daarom altijd de datum op uw rijbewijs met de datum van de feiten en de datum van de zitting.
Beginnende bestuurder rijverbod: wat zegt artikel 38 § 5?
Voor een ervaren bestuurder is een rijverbod bij de meeste overtredingen een mogelijkheid: de rechter kan het opleggen, maar moet het niet. Voor de beginnende bestuurder is het verval een verplichting zodra twee voorwaarden vervuld zijn. U wordt veroordeeld voor een overtreding begaan met een motorvoertuig, en die overtreding kan volgens de wet tot een verval leiden.
Daarnaast moet de rechter het herstel in het recht tot sturen minstens afhankelijk maken van het slagen voor het theoretisch of het praktisch examen. Hij kan ook verder gaan en bijkomende herstelexamens opleggen, zoals een geneeskundig of psychologisch onderzoek. Sinds 1 januari 2026 kan hij ook een specifieke opleiding opleggen, ter aanvulling of ter vervanging van het theoretisch en praktisch examen.
Artikel 38 § 5 bepaalt zelf geen minimumduur. De rechter bepaalt de duur binnen het gewone kader van artikel 38 § 1, dat in de regel loopt van acht dagen tot vijf jaar. Lees meer over de werking van het verval van het recht tot sturen.
Twee uitzonderingen
De verplichting geldt niet voor overtredingen van de tweede graad in de zin van artikel 29 § 1 van de Wegverkeerswet. Ze geldt evenmin voor een veroordeling wegens integriteitsaantasting in het verkeer (artikel 218 van het Strafwetboek). Wordt u daarnaast voor een andere overtreding veroordeeld, bijvoorbeeld rijden onder invloed, dan kan de regel via die andere overtreding wel spelen.
Welke overtredingen leiden tot een verplicht rijverbod?
De tabel hieronder vergelijkt de gevolgen voor een gewone bestuurder en voor een beginnende bestuurder bij enkele vaak voorkomende situaties.
| Situatie | Gewone bestuurder | Beginnende bestuurder (rijbewijs B minder dan twee jaar) |
|---|---|---|
| Overtreding van de eerste graad | In de regel geen rijverbod | In de regel geen rijverbod |
| Overtreding van de tweede graad | Rijverbod mogelijk | Rijverbod mogelijk, niet verplicht (uitzondering) |
| Overtreding van de derde graad | Rijverbod mogelijk | Verplicht rijverbod + theoretisch of praktisch examen |
| Te snel: meer dan 30 tot 40 km/u boven de limiet, of meer dan 20 tot 30 km/u in de bebouwde kom, zone 30, schoolomgeving, erf of woonerf | Rijverbod mogelijk | Verplicht rijverbod + theoretisch of praktisch examen |
| Alcohol vanaf 0,22 mg/l uitgeademde alveolaire lucht (art. 34) | Rijverbod mogelijk | Verplicht rijverbod + theoretisch of praktisch examen |
| Rijden onder invloed van drugs (art. 37bis § 1) | Rijverbod mogelijk | Verplicht rijverbod + theoretisch of praktisch examen |
| Vluchtmisdrijf (art. 33 § 1) of rijden zonder rijbewijs (art. 30 § 1) | Rijverbod mogelijk | Verplicht rijverbod + theoretisch of praktisch examen |
| Overtreding van de vierde graad of dronkenschap (art. 35) | Rijverbod altijd verplicht | Verplicht rijverbod + theoretisch of praktisch examen |
Ook een overtreding van de eerste graad kan tot een rijverbod leiden wanneer u in de drie jaar ervoor al drie keer veroordeeld werd voor een verkeersovertreding (art. 38 § 1, 4°). Meer over snelheid leest u in ons artikel over de snelheidsovertreding en de boete.
Welke straf riskeert u bovenop het rijverbod?
Het verplichte verval komt bovenop de gewone straf. Voor feiten vanaf 1 september 2026 werkt het nieuwe Strafwetboek met strafniveaus. De meeste verkeersovertredingen vallen onder strafniveau 1: de rechter kiest dan bijvoorbeeld een geldboete, een werkstraf van 20 tot 120 uur of een probatiestraf van 6 tot 12 maanden, maar geen gevangenisstraf.
- Snelheid. Geldboete van 100 tot 5.000 euro, afhankelijk van de overschrijding.
- Alcohol tussen 0,22 en 0,35 mg/l. Geldboete van 250 tot 5.000 euro.
- Alcohol vanaf 0,35 mg/l, drugs of vluchtmisdrijf. Geldboete van 2.000 tot 20.000 euro.
- Rijden tijdens een verval. Strafniveau 2 en een geldboete van 5.000 tot 20.000 euro.
Voor feiten van vóór 1 september 2026 blijft het oude straffenstelsel van toepassing, tenzij de nieuwe wet milder is (art. 2 Strafwetboek). Wij leggen dat uit in ons artikel over het nieuwe Strafwetboek in het verkeer.
Let op: zolang u niet geslaagd bent voor het opgelegde examen, herkrijgt u uw rijbewijs niet, ook als de duur van het verval al verstreken is. Hoe dat in de praktijk verloopt, leest u bij de procedure voor herstelexamens.
Alcohol: geen strengere limiet voor beginners
Een hardnekkig misverstand is dat beginnende bestuurders een lagere alcohollimiet hebben. Dat klopt niet. De gewone limiet van 0,5 g/l bloed (0,22 mg/l uitgeademde alveolaire lucht) geldt ook voor u. De strengere limiet van 0,2 g/l (0,09 mg/l) geldt enkel voor beroepschauffeurs.
Het verschil zit in de gevolgen. Wordt u als beginnende bestuurder voor rijden onder invloed veroordeeld, dan moet de rechter een rijverbod en een examen opleggen, ook bij een eerste feit net boven de limiet. Meer over de grenswaarden leest u in ons artikel over de alcoholgrens in België.
Artikel 38 § 5 veronderstelt wel een veroordeling. Wordt uw zaak afgehandeld met een onmiddellijke inning of een minnelijke schikking, dan is er geen vonnis en dus ook geen verplicht verval op grond van die bepaling.
Voorlopig rijbewijs en begeleid rijden: regels per gewest
De rijopleiding en de rijexamens zijn sinds de zesde staatshervorming een bevoegdheid van de gewesten. Vlaanderen, Brussel en Wallonië hebben daardoor elk hun eigen regels voor het voorlopig rijbewijs. De straffen en het verval uit de Wegverkeerswet blijven federaal en gelden in heel België.
- Vlaanderen. Het theorie-examen kan vanaf 17 jaar. Met een voorlopig rijbewijs met begeleider (36 maanden geldig) rijdt u met minstens een van uw maximaal twee begeleiders. Zonder begeleider kan pas vanaf 18 jaar, na 20 uur rijles. Het praktijkexamen volgt na minstens 5 maanden oefenen.
- Terugkommoment in Vlaanderen. Wie in Vlaanderen woont en daar het rijbewijs B behaalde, volgt 6 tot 9 maanden na de afgifte een verplichte opleiding van 4 uur. Wie die termijn laat verstrijken, krijgt een aanmaning en kan nadien een proces-verbaal krijgen.
- Brussel. Het Brussels Gewest kent vier trajecten, onder meer de vrije opleiding met minstens 9 maanden begeleid rijden en een gecombineerde opleiding met minstens 14 uur rijschool en 6 maanden begeleid rijden.
- Wallonië. Ook het Waals Gewest heeft eigen voorwaarden voor de opleiding en het voorlopig rijbewijs.
Wat doet u best?
- Controleer uw datum. Kijk op uw rijbewijs wanneer de categorie B werd afgegeven en vergelijk die met de datum van de feiten.
- Lees het proces-verbaal na. Teken niet overhaast en laat onjuiste of onvolledige vaststellingen opnemen.
- Weeg een voorstel tot betaling af. Een onmiddellijke inning of minnelijke schikking vermijdt een vonnis. Laat u adviseren voor u betaalt of weigert, want de termijnen zijn kort.
- Reageer meteen op een dagvaarding. Lees wat u moet doen in ons artikel over een dagvaarding van de politierechtbank en bereid uw dossier tijdig voor.
- Vraag een passende maatregel. Bij een opschorting van de uitspraak spreekt de rechter geen straf uit. Ook uitstel is in sommige gevallen mogelijk; zie ons artikel over uitstel en opschorting.
- Bereid het examen voor. Begin meteen na het vonnis met de voorbereiding, zodat u na het verval niet langer zonder rijbewijs zit dan nodig.
Hoe Novex Advocaten u bijstaat
Ons kantoor staat dagelijks bestuurders bij voor de politierechtbank, ook jonge bestuurders die voor het eerst met justitie te maken krijgen. Wij kijken na of artikel 38 § 5 wel van toepassing is, of de feiten bewezen zijn en welke maatregel realistisch is. Zo proberen wij de duur van het verval en de impact op uw studies of werk zo beperkt mogelijk te houden.
Meer informatie vindt u op onze pagina over het rijverbod en over de herstelexamens. Wij pleiten voor de politierechtbanken in het Nederlands of het Frans. U kan bij ons terecht in het Nederlands, Frans, Engels of Arabisch.
Over het ereloon maken wij vooraf een duidelijke afspraak. Vaak komt een rechtsbijstandsverzekering tussen; lees daarover ons artikel over de rechtsbijstandsverzekering.
Veelgestelde vragen
Krijg ik als beginnende bestuurder altijd een rijverbod?
Nee. Er is pas een verplicht rijverbod als de politierechter u veroordeelt voor een overtreding met een motorvoertuig die tot een verval kan leiden. Bij een overtreding van de tweede graad, een integriteitsaantasting in het verkeer, een opschorting van de uitspraak of een afhandeling zonder vonnis geldt die verplichting niet.
Moet ik het theoretisch en het praktisch examen afleggen?
De wet verplicht de rechter om minstens een van beide op te leggen: het theoretisch of het praktisch examen. Hij mag ook beide examens of bijkomende onderzoeken opleggen, of een specifieke opleiding ter aanvulling of ter vervanging van de examens.
Hoe lang duurt het rijverbod voor een beginnende bestuurder?
Artikel 38 § 5 legt geen minimumduur vast. De rechter bepaalt de duur binnen het gewone kader, in de regel van acht dagen tot vijf jaar, en u mag pas opnieuw rijden nadat u geslaagd bent voor het opgelegde examen.
Geldt voor beginnende bestuurders een lagere alcohollimiet?
Nee. Ook voor beginnende bestuurders geldt 0,5 g/l (0,22 mg/l uitgeademde lucht); de limiet van 0,2 g/l geldt enkel voor beroepschauffeurs. Wel moet de rechter bij een veroordeling voor rijden onder invloed een rijverbod en een examen opleggen.
Geldt de regel ook in Brussel en Wallonië?
Ja. Artikel 38 § 5 staat in de federale Wegverkeerswet en geldt in heel België, ongeacht in welk gewest u uw rijbewijs behaalde. Enkel de regels voor de opleiding en het voorlopig rijbewijs verschillen per gewest.
Bronnen
- Wegverkeerswet (KB 16 maart 1968), art. 29, 30, 33, 34, 35, 37bis, 38 en 48 – Vlaamse Codex
- KB van 10 juli 2006 betreffende het rijbewijs voor voertuigen van categorie B – Vlaamse Codex
- Vlaamse overheid, Rijbewijs B behalen: stap voor stap – vlaanderen.be
- Vlaamse overheid, Terugkommoment voor rijbewijs B – vlaanderen.be
- Brussels Gewest, Rijopleiding en examens voor het rijbewijs B – be.brussels
Meer over onze aanpak: advocaat rijverbod en verval van het recht tot sturen.
Geschreven door Mr. Mohamed Asfour, advocaat te Brussel (Novex Advocaten). Laatst bijgewerkt: 12 november 2026. Meer over het kantoor