De politierechtbank kan het herstel in het recht tot sturen afhankelijk maken van een theoretisch examen, een praktisch examen, een medisch onderzoek en een psychologisch onderzoek. Voor sommige feiten zijn die herstelexamens verplicht, voor andere is het een keuze van de rechter, en precies daar ligt de ruimte voor uw verdediging. Novex Advocaten, advocaat verkeersrecht in Brussel, pleit voor de politierechtbanken van Brussel, Halle, Vilvoorde, Leuven en Aalst.
De vier herstelexamens en de specifieke opleiding
Artikel 38 § 3 Wegverkeerswet kent vijf herstelvoorwaarden: het theoretisch examen, het praktisch examen, het medisch onderzoek, het psychologisch onderzoek en, sinds 1 januari 2026, een specifieke opleiding die de examens kan aanvullen of vervangen. Het medisch en het psychologisch onderzoek gebeuren bij het CARA. Zolang u niet geslaagd bent voor de opgelegde examens, blijft het verval lopen: u krijgt uw rijbewijs pas terug na het laatste slagen.
Wanneer zijn de examens verplicht
| Situatie | Verval | Examens |
|---|---|---|
| Herhaling van alcohol- of drugsfeiten binnen 3 jaar (art. 36) | Verplicht, minstens 3 maanden | De vier examens verplicht |
| Vluchtmisdrijf met dodelijke afloop (art. 33) | Verplicht, 3 maanden tot 5 jaar of levenslang | Theoretisch en praktisch examen en psychologisch onderzoek verplicht |
| Doding in het verkeer samen met snelheid, alcohol, dronkenschap of drugs (art. 38 § 2) | Verplicht, minstens 3 maanden (minstens 1 jaar bij herhaling) | De vier examens verplicht |
| Beginnende bestuurder (rijbewijs minder dan 2 jaar) met verval voor bepaalde feiten (art. 38 § 5) | Verplicht | Theoretisch of praktisch examen verplicht, naargelang het feit |
| Andere feiten met verval (snelheid, alcohol bij een eerste feit, drugs bij een eerste feit) | Mogelijk of verplicht naargelang het feit | Facultatief: de rechter beslist |
Bij een verplicht verval van drie maanden of meer kan de rechter het verval ook afhankelijk maken van de examens zonder dat de wet hem daartoe verplicht. Of hij dat doet, hangt af van wat er op de zitting wordt gepleit.
Hoe verloopt de procedure
- Het vonnis. De politierechter bepaalt in het vonnis welke examens u moet afleggen en of de specifieke opleiding volstaat. Tegen die beslissing staat beroep open binnen dertig dagen.
- Kennisgeving. Na het definitieve vonnis ontvangt u een kennisgeving van het parket met de datum waarop u het rijbewijs moet inleveren en de examens waarvoor u moet slagen. Het rijbewijs niet inleveren is een afzonderlijk misdrijf (artikel 49/1: niveau 1, 2.000 tot 20.000 euro).
- Inschrijving. U schrijft zich zelf in voor het theoretisch en praktisch examen bij een examencentrum en voor het medisch en psychologisch onderzoek bij het CARA. De wachttijden lopen op; begin daarom onmiddellijk na het vonnis.
- Herstel. Na het slagen voor het laatste examen en het verstrijken van het verval haalt u uw rijbewijs terug af bij de gemeente. Wie tijdens het verval rijdt, riskeert een straf van niveau 2 (artikel 48: 5.000 tot 20.000 euro).
Onze aanpak
Vóór de zitting bekijken wij of de examens wettelijk verplicht zijn of enkel mogelijk. Zijn ze facultatief, dan pleiten wij tegen elk examen dat niets toevoegt: een theoretisch examen voor een ervaren bestuurder zonder antecedenten, of een psychologisch onderzoek waar niets op wijst. Zijn ze verplicht, dan vragen wij de kortst mogelijke termijn en, waar de wet het toelaat, de specifieke opleiding in plaats van de examens. Wij vragen ook uitstel voor het verval wanneer dat kan, zodat u uw rijbewijs behoudt. Werd u al veroordeeld, dan onderzoeken wij of beroep of verzet nog mogelijk is en of een medische of psychologische afkeuring aanvechtbaar is. Lees ook het verval van het recht tot sturen en verzet en hoger beroep tegen een vonnis van de politierechtbank.
In de praktijk
De meeste discussies gaan niet over het verval zelf maar over de examens: zij bepalen hoe lang u werkelijk niet rijdt. Een verval van één maand met vier examens duurt in de praktijk vaak langer dan een verval van drie maanden zonder examens, door de wachttijden bij het CARA en de examencentra. Daarom bereiden wij de zitting voor met stukken over uw werk, uw gezinssituatie en uw rijverleden, zodat de rechter een gemotiveerde keuze kan maken. Lees ook hoe de politierechtbank werkt.
Voor welke politierechtbanken
Novex Advocaten pleit voor de politierechtbank van Brussel (Nederlandstalig en Franstalig), de politierechtbank van Halle, de politierechtbank van Vilvoorde, de politierechtbank van Leuven en de politierechtbank van Aalst.
Veelgestelde vragen over herstelexamens
Welke examens legt de politierechtbank op?
Een theoretisch examen, een praktisch examen, een medisch onderzoek, een psychologisch onderzoek of een combinatie ervan; sinds 1 januari 2026 kan ook een specifieke opleiding worden opgelegd. Bij herhaling van alcohol- of drugsfeiten binnen drie jaar zijn de vier examens verplicht.
Kan ik de herstelexamens vermijden?
Ja, wanneer de wet ze niet verplicht stelt. De rechter beslist dan vrij, en een gemotiveerd pleidooi over uw rijverleden, uw werk en de aard van het feit maakt het verschil. Bij een wettelijk verplicht examen kan hoogstens de specifieke opleiding als alternatief worden gevraagd.
Wat gebeurt er als ik niet slaag?
Het verval blijft lopen tot u slaagt. U mag de examens opnieuw afleggen. Een medische of psychologische afkeuring kunt u laten herbekijken; wij begeleiden u daarbij.
Geldt een strenger regime voor beginnende bestuurders?
Ja. Wie zijn rijbewijs minder dan twee jaar heeft, moet bij een verval voor bepaalde feiten verplicht opnieuw het theoretisch of praktisch examen afleggen (artikel 38 § 5 Wegverkeerswet).
Mag ik rijden zolang ik op de examens wacht?
Nee. Het verval loopt vanaf de kennisgeving tot het einde van de termijn én het slagen voor de examens. Rijden tijdens het verval is een misdrijf van niveau 2 met een geldboete van 5.000 tot 20.000 euro.
Contact
Examens opgelegd of dagvaarding ontvangen? Bel 0484 99 22 72, mail asfour@novexadvocaten.be of gebruik het contactformulier. Lees vooraf ook wat een advocaat verkeersrecht kost.
Bronnen
- Wet van 16 maart 1968 betreffende de politie over het wegverkeer (Wegverkeerswet), geconsolideerde tekst op Justel, artikelen 33, 36, 38, 48 en 49/1 (geraadpleegd op 24 september 2026)
- Wet van 29 februari 2024 tot invoering van boek I van het Strafwetboek, artikelen 36 en 65 (geraadpleegd op 24 september 2026)
- Hoven en Rechtbanken: de politierechtbanken
Laatst bijgewerkt op 24 september 2026
Lees ook
- Herstelexamens na een rijverbod: procedure, kosten en voorbereiding
- Het verval van het recht tot sturen: wat het is en hoe u uw rijbewijs terugkrijgt
- Het alcoholslot in België: wanneer verplicht, wat kost het en welke verdediging bestaat er?
- Rijverbod vermijden of beperken: wat kan uw advocaat bereiken?
- Onmiddellijke intrekking van het rijbewijs: hoe krijgt u het terug?
- Wat kost een advocaat voor de politierechtbank, en wie betaalt wat?
Per overtreding: alcohol achter het stuur, snelheidsovertreding, drugs in het verkeer, vluchtmisdrijf, rijverbod, rijden zonder verzekering, rijden zonder rijbewijs.
Terug naar het overzicht: advocaat verkeersrecht in Brussel.