Advocaat rijden zonder verzekering in Brussel: straffen, terugvordering en verweer

Rijden zonder verzekering betekent in België: een motorrijtuig in het verkeer brengen zonder geldige BA-verzekering (burgerrechtelijke aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen). Dat is een misdrijf uit de wet van 21 november 1989, de WAM-wet, dat voor de politierechtbank wordt vervolgd. De strafrechtelijke sanctie is maar één kant van het dossier: na een ongeval vordert het Belgisch Gemeenschappelijk Waarborgfonds alles wat het aan de slachtoffers betaalde terug, in de regel van de eigenaar van het niet-verzekerde voertuig. Novex Advocaten, advocaat verkeersrecht in Brussel, verdedigt u als advocaat voor rijden zonder verzekering op beide fronten.

Wanneer bent u strafbaar voor rijden zonder verzekering?

Artikel 22 WAM-wet bestraft de eigenaar of de houder die een motorrijtuig zonder dekking van de burgerrechtelijke aansprakelijkheid in het verkeer brengt of laat brengen, en de bestuurder ervan. De houder en de bestuurder zijn enkel strafbaar als zij weten dat de aansprakelijkheid niet gedekt is; voor de eigenaar stelt de wettekst die voorwaarde niet. Wie als houder of bestuurder te goeder trouw meende verzekerd te zijn, bijvoorbeeld omdat de verzekeraar de polis heeft opgezegd zonder geldige kennisgeving of omdat een premie via een tussenpersoon niet werd doorgestort, kan zich daarop beroepen.

Typische situaties zijn een polis die door u of door de verzekeraar werd opgezegd, een schorsing of opzegging wegens niet-betaling van de premie, een voertuig dat wel ingeschreven maar niet verzekerd is, en een onverzekerd voertuig van een derde dat u bestuurt. Ook een voertuig dat op de openbare weg geparkeerd staat, kan als in het verkeer gebracht worden beschouwd.

Is het voertuig wel verzekerd, dan dekt die polis tegenover de slachtoffers in beginsel elke bestuurder, ook wie niet als bestuurder in de polis vermeld staat. Een beperking in de polis, bijvoorbeeld voor jonge bestuurders, kan de verzekeraar een recht van verhaal of een eigen risico tegenover u geven, maar maakt van u geen onverzekerde bestuurder in de zin van artikel 22.

Straffen voor rijden zonder verzekering sinds 1 september 2026

De WAM-wet is nog niet omgezet naar de strafniveaus van het nieuwe Strafwetboek. Via de overgangsregel van artikel 78 Strafwetboek wordt de oude gevangenisstraf van acht dagen tot zes maanden gelezen als een straf van niveau 1. De rechter kan dus geen gevangenisstraf meer opleggen, wel een geldboete, een werkstraf van 20 tot 120 uur, een probatiestraf van 6 tot 12 maanden, een verbeurdverklaring of een veroordeling bij schuldigverklaring.

Voor de geldboete worden de bedragen uit artikel 22 (100 tot 1.000 euro) met tien vermenigvuldigd, zonder bijkomende opdeciemen (artikel 78, § 1, tweede lid, Strafwetboek). Voor feiten vanaf 1 september 2026 komt dat neer op een werkelijke geldboete van 1.000 tot 10.000 euro, hetzelfde bedrag als voor feiten tussen 1 februari en 31 augustus 2026.

Voor feiten vóór 1 september 2026 geldt de oude tekst van artikel 22: een gevangenisstraf van acht dagen tot zes maanden en een geldboete van 100 tot 1.000 euro (of één van die straffen alleen), verhoogd met opdeciemen (× 8 tot 31 januari 2026, × 10 vanaf 1 februari 2026). In werkelijke bedragen is dat 800 tot 8.000 euro, respectievelijk 1.000 tot 10.000 euro.

Wordt u na 1 september 2026 berecht voor oudere feiten, dan past de rechter de mildste strafwet toe (artikel 2 Strafwetboek). Omdat het nieuwe regime geen gevangenisstraf meer kent, is een gevangenisstraf ook dan in beginsel uitgesloten. Meer daarover leest u in onze uitleg over het nieuwe Strafwetboek in het verkeer.

Hoe verloopt de procedure?

1. Vaststelling. De politie stelt het gebrek aan verzekering vast bij een controle of na een ongeval, meestal na een raadpleging van de gegevensbanken over inschrijving en verzekering. De politie kan het voertuig ter plaatse immobiliseren of in beslag nemen, of beslag leggen op de nummerplaten (artikel 20 WAM-wet).
2. Minnelijke schikking of dagvaarding. Het parket kan een minnelijke schikking voorstellen; bij een ongeval, herhaling of samenloop met andere feiten volgt doorgaans een dagvaarding voor de politierechtbank.
3. Burgerlijke vordering. Na een ongeval stelt het Waarborgfonds zich burgerlijke partij of dagvaardt het u afzonderlijk voor de terugbetaling van wat het aan de slachtoffers betaalde. Die vordering kan hoog oplopen bij lichamelijke schade.
4. Vonnis en rechtsmiddelen. Uw advocaat pleit voor u; tegen het vonnis staat hoger beroep open binnen dertig dagen. Werd u bij verstek veroordeeld, dan kunt u in de regel verzet aantekenen binnen vijftien dagen na de betekening; lees ook verzet of hoger beroep tegen een vonnis van de politierechtbank.

Onze aanpak

Wij onderzoeken eerst de dekking: was de polis werkelijk beëindigd, werd de opzegging correct betekend, gold er een dekking via een andere polis of via de verzekeraar van de eigenaar, en wist u dat u niet gedekt was? Elk van die vragen kan tot vrijspraak leiden. Bij niet-betaling van de premie vereist de wet op de verzekeringen in de regel een formele ingebrekestelling voordat de verzekeraar de dekking kan schorsen of de overeenkomst kan opzeggen.

Is het misdrijf bewezen, dan pleiten wij voor een geldboete aangepast aan uw draagkracht (artikel 52 § 2 Strafwetboek), bij een precaire financiële toestand zelfs onder het wettelijke minimum, voor een werkstraf, voor opschorting van de uitspraak of uitstel, en tegen een verval dat u uw werk kost. Tegenover het Waarborgfonds onderhandelen wij over het bedrag en een afbetalingsplan, en betwisten wij de omvang van de schade waar dat verantwoord is. Lees ook uitstel en opschorting in het verkeersrecht en schadevergoeding na een verkeersongeval.

In de praktijk

Regel vóór de zitting een nieuwe verzekering en breng het bewijs mee: de rechter houdt daar rekening mee bij de strafmaat en bij de beslissing over het voertuig. Rijd niet opnieuw met het voertuig zolang het niet verzekerd is. Bewaar alle brieven van de verzekeraar en de makelaar; de datum van de opzegging en van de kennisgeving bepalen of u het feit kende. Lees ook hoe de politierechtbank werkt en wat u doet na een dagvaarding.

Voor welke politierechtbanken pleiten wij?

Novex Advocaten pleit voor de politierechtbank van Brussel (Nederlandstalig en Franstalig), de politierechtbank van Halle, de politierechtbank van Vilvoorde, de politierechtbank van Leuven en de politierechtbank van Aalst.

Contact

Proces-verbaal, dagvaarding of brief van het Waarborgfonds ontvangen? Bel 0484 99 22 72, mail asfour@novexadvocaten.be of gebruik het contactformulier. Lees vooraf ook wat een advocaat verkeersrecht kost.

Laatst bijgewerkt op 4 oktober 2026