Rijverbod vermijden of beperken: wat kan uw advocaat bereiken?

Voor de meeste cliënten is niet de geldboete het probleem, maar het rijverbod. Wie zijn wagen nodig heeft om te werken, kinderen af te zetten of ouders te verzorgen, wil één ding weten: kan dit vermeden worden, en zo niet, hoe beperk ik de schade? Het antwoord hangt af van drie zaken: of het rijverbod verplicht is, wat er nog te betwisten valt, en hoe goed uw situatie is gestaafd.

Verplicht of facultatief?

De Wegverkeerswet kent twee regimes, en het verschil bepaalt uw hele strategie. Voor feiten van vóór 1 september 2026 geldt de regeling van dat moment, tenzij de nieuwe regeling gunstiger is (artikel 2 Strafwetboek).

Facultatief — de rechter beslist vrij, onder meer bij alcoholintoxicatie (artikel 38, § 1, 1°), bij drugs in het verkeer, bij een ongeval met gewonden of doden door uw persoonlijk toedoen (§ 1, 2°), bij overtredingen van de tweede en derde graad (§ 1, 3°), bij snelheidsovertredingen boven 30 km/u of boven 20 km/u in de bebouwde kom, zone 30, schoolomgeving of erf (§ 1, 3°bis), en bij rijden zonder geldig rijbewijs (§ 1, 5°). Hier heeft de verdediging de meeste ruimte.

Verplicht — onder meer bij dronkenschap (artikel 35), bij een snelheidsovertreding van meer dan 40 km/u of meer dan 30 km/u in de hierboven vermelde zones (artikel 29, § 3), bij vluchtmisdrijf met gewonden of doden (artikel 33, § 2), bij rijden tijdens de onmiddellijke intrekking (artikel 30, § 3), bij rijden ondanks een verval (artikel 48), bij herhaling binnen drie jaar (artikel 38, § 6) en bij bestuurders die nog geen twee jaar houder zijn van een rijbewijs B (artikel 38, § 5). Ook dan blijft de duur voorwerp van debat — en dat is zelden een detail: tussen acht dagen en drie maanden ligt voor de meeste mensen het verschil tussen een lastige periode en een verloren job.

Vier wegen die echt bestaan

1. Opschorting van de uitspraak of uitstel

Bij de opschorting stelt de rechter de feiten vast maar spreekt hij geen straf uit: er komt in beginsel geen veroordeling op het uittreksel uit het strafregister. Bij uitstel wordt de straf wél uitgesproken maar niet uitgevoerd, zolang u binnen de proeftermijn geen nieuwe feiten pleegt. Beide maatregelen kunnen ook op het rijverbod slaan, en beide moeten uitdrukkelijk gevraagd en onderbouwd worden (artikelen 64 en 65 Strafwetboek). Zij worden nooit ambtshalve toegekend.

2. Uitvoering tijdens het weekend

De rechter kan bevelen dat het effectieve verval enkel wordt uitgevoerd van vrijdag 20 uur tot zondag 20 uur, en van 20 uur op de vooravond van een feestdag tot 20 uur op die feestdag (artikel 38, § 2bis). Voor wie tijdens de week moet werken, is dit vaak de meest waardevolle uitkomst. Let op: die mogelijkheid geldt niet wanneer de rechter een alcoholslot oplegt of het herstel afhankelijk maakt van herstelexamens.

3. Beperking tot bepaalde voertuigcategorieën

Het verval kan worden beperkt tot de categorieën die de rechter aanwijst (artikel 45). Het moet wel minstens slaan op de categorie waarmee de feiten werden gepleegd, en die beperking is uitgesloten wanneer herstelexamens of een alcoholslot worden opgelegd. Zo kan een vrachtwagenchauffeur die met de eigen wagen in de fout ging, in bepaalde gevallen zijn beroepsactiviteit behouden.

Wat niet bestaat in België: een “beperkt rijverbod voor beroepsmatig gebruik”, waarbij u enkel voor het werk mag rijden. Die figuur kent ons recht niet.

4. Het bewijs betwisten

Zonder bewezen overtreding geen rijverbod. Een niet-geijkt of niet-gehomologeerd toestel, een ademanalyse die de vormvoorschriften niet volgde, een gebrekkige identificatie van de bestuurder, een onregelmatige dagvaarding of de verjaring van de strafvordering: elk van die punten kan de vervolging doen sneuvelen. Dat vraagt wel dat het strafdossier tijdig wordt ingezien — niet op de zitting zelf.

Wat u zelf aanbrengt, weegt mee

Rechters beslissen op basis van wat voorligt. Wie een werkgeversattest, een overzicht van zijn verplaatsingen, loonfiches, een bewijs van gevolgde opleiding of een medisch attest neerlegt, geeft de rechtbank iets om op te steunen. Een blanco strafblad, de vergoeding van de benadeelde en de bereidheid om een opleiding te volgen, wegen in de praktijk zwaarder dan welke pleitzin ook.

En als het vonnis er al is?

• Verzet wanneer u bij verstek werd veroordeeld, binnen vijftien dagen na de betekening.
• Hoger beroep binnen dertig dagen na de uitspraak, met een grievenformulier. Het beroep tegen een vonnis van de politierechtbank wordt behandeld door de correctionele rechtbank.

Zolang de termijn loopt en het rechtsmiddel hangende is, wordt het rijverbod in beginsel niet uitgevoerd. Dat maakt de beslissing om al dan niet in beroep te gaan even dringend als belangrijk: het openbaar ministerie kan zelf ook beroep aantekenen, en dan staat de volledige straf opnieuw ter discussie.

Novex Advocaten staat u bij

De kans om een rijverbod te vermijden of te beperken is het grootst vóór de zitting, wanneer het dossier nog kan worden ingezien en de stukken nog kunnen worden verzameld. Bezorg ons uw dagvaarding en uw beroepssituatie, dan weet u waar u staat.

Bel 0484 99 22 72 of mail asfour@novexadvocaten.be.

Meer over onze aanpak: advocaat rijverbod en verval van het recht tot sturen.