Rijverbod vermijden of beperken: wat kan uw advocaat bereiken?

Voor de meeste cliënten is niet de geldboete het probleem, maar het rijverbod. Wie zijn wagen nodig heeft om te werken, kinderen af te zetten of ouders te verzorgen, wil één ding weten: kan ik een rijverbod vermijden, en zo niet, hoe beperk ik de schade? Het antwoord hangt af van drie zaken: of het rijverbod verplicht is, wat er nog te betwisten valt, en hoe goed uw situatie is gestaafd.

Juridisch heet het rijverbod het verval van het recht tot sturen. Het is een bijkomende straf die de rechter, in verkeerszaken meestal de politierechtbank, naast de hoofdstraf (meestal een geldboete) kan uitspreken.

Verplicht of facultatief rijverbod?

De Wegverkeerswet kent twee regimes, en het verschil bepaalt uw hele strategie. Sinds 1 september 2026 zijn de straffen van die wet omgezet naar de strafniveaus van het nieuwe Strafwetboek, maar het verval blijft een bijkomende straf. Voor feiten van vóór 1 september 2026 geldt de regeling van dat moment, tenzij de nieuwe regeling gunstiger is (artikel 2 Strafwetboek).

Facultatief — de rechter beslist vrij of hij een verval uitspreekt en voor hoelang: van acht dagen tot vijf jaar, en in bepaalde gevallen, zoals doding in het verkeer of herhaling, langer of voorgoed (artikel 38, § 1 Wegverkeerswet). Dat geldt onder meer bij alcoholintoxicatie, bij drugs in het verkeer, bij een ongeval met gewonden of doden door uw persoonlijk toedoen (buiten de verplichte gevallen hieronder), bij overtredingen van de tweede en derde graad, bij snelheidsovertredingen van meer dan 30 tot 40 km/u (meer dan 20 tot 30 km/u in de bebouwde kom, een zone 30, een schoolomgeving, een erf of een woonerf), bij rijden zonder geldig rijbewijs en bij vluchtmisdrijf met enkel stoffelijke schade. Hier heeft de verdediging de meeste ruimte.

Verplicht — in een aantal gevallen moet de rechter het verval uitspreken, onder meer bij:

• dronkenschap (artikel 35), voor minstens één maand;
• een overtreding van de vierde graad;
• in de regel een snelheidsovertreding van meer dan 40 km/u, of van meer dan 30 km/u in de bebouwde kom, een zone 30, een schoolomgeving, een erf of een woonerf (artikel 29, § 3);
• vluchtmisdrijf met gewonden of doden (artikel 33, § 2), voor minstens drie maanden;
• rijden tijdens de onmiddellijke intrekking van uw rijbewijs (artikel 30, § 3);
• rijden tijdens een verval (artikel 48), voor minstens drie maanden;
• doding in het verkeer samen met onder meer een snelheidsovertreding, alcohol vanaf 0,35 mg/l, dronkenschap of drugs, voor feiten vanaf 1 september 2026: minstens drie maanden en vier herstelexamens (artikel 38, § 2);
• herhaling van bepaalde zware verkeersmisdrijven binnen drie jaar (artikel 38, § 6): minstens drie maanden en vier herstelexamens;
• een bestuurder die nog geen twee jaar houder is van een rijbewijs B en met een motorvoertuig een feit pleegt dat tot verval kan leiden, behalve onder meer een overtreding van de tweede graad (artikel 38, § 5).

Ook bij een verplicht verval blijft de duur voorwerp van debat, binnen het wettelijke minimum en maximum. Dat is zelden een detail: tussen acht dagen en drie maanden ligt voor de meeste mensen het verschil tussen een lastige periode en een verloren job.

Rijverbod vermijden of beperken: vier wegen die echt bestaan

1. Opschorting van de uitspraak of uitstel

Bij de opschorting stelt de rechter de feiten vast maar spreekt hij geen straf uit, dus ook geen verval. Er komt in beginsel geen veroordeling op het uittreksel uit het strafregister. Bij uitstel wordt de straf wel uitgesproken maar niet uitgevoerd, zolang u tijdens de proeftijd geen nieuwe feiten pleegt. Uitstel kan ook het verval zelf dekken (opschorting: artikel 64, uitstel: artikel 65 Strafwetboek), maar minstens acht dagen van het verval moeten effectief worden uitgevoerd (artikel 41 Wegverkeerswet).

Opschorting kan enkel met uw instemming. Uitstel kan de rechter ook op eigen initiatief toekennen, maar reken daar niet op: vraag beide uitdrukkelijk en onderbouw ze met stukken. Meer hierover leest u in onze bijdrage over opschorting, uitstel en andere mildere straffen.

2. Uitvoering tijdens het weekend

De rechter kan bevelen dat het verval enkel tijdens de weekends en op feestdagen wordt uitgevoerd: van vrijdag 20 uur tot zondag 20 uur, en van 20 uur op de vooravond van een feestdag tot 20 uur op die feestdag (artikel 38, § 2bis Wegverkeerswet). Voor wie tijdens de week moet werken, is dit vaak de meest waardevolle uitkomst. Die mogelijkheid bestaat niet in alle gevallen: ze is uitgesloten wanneer de rechter een alcoholslot oplegt of het herstel afhankelijk maakt van herstelexamens of een opleiding.

3. Beperking tot bepaalde voertuigcategorieën

Het verval kan worden beperkt tot de voertuigcategorieën die de rechter aanwijst. Het moet wel minstens slaan op de categorie waarmee de feiten werden gepleegd, en die beperking is uitgesloten wanneer herstelexamens of een alcoholslot worden opgelegd (artikel 45 Wegverkeerswet). Zo kan een vrachtwagenchauffeur die met de eigen wagen in de fout ging, in bepaalde gevallen zijn beroepsactiviteit behouden.

Wat niet bestaat in België: een “beperkt rijverbod voor beroepsmatig gebruik”, waarbij u enkel voor het werk mag rijden. Die figuur kent ons recht niet. Bij alcoholfeiten kan de rechter wel de geldigheid van uw rijbewijs beperken tot voertuigen met een alcoholslot; vanaf 0,78 mg/l (1,8 g/l) is dat in principe verplicht.

4. Het bewijs betwisten

Zonder bewezen overtreding geen rijverbod. Een niet-geijkt of niet-gehomologeerd meettoestel, een ademanalyse die de vormvoorschriften niet volgde, een gebrekkige identificatie van de bestuurder, een onregelmatige dagvaarding of de verjaring van de strafvordering: elk van die punten kan de vervolging doen sneuvelen. Dat vraagt wel dat het strafdossier tijdig wordt ingezien, niet pas op de zitting zelf.

Wat u zelf aanbrengt, weegt mee

Rechters beslissen op basis van wat voorligt. Wie een werkgeversattest, een overzicht van zijn verplaatsingen, loonfiches, een bewijs van een gevolgde opleiding of een medisch attest neerlegt, geeft de rechtbank iets om op te steunen. Een blanco strafblad, de vergoeding van de benadeelde en de bereidheid om een opleiding te volgen, wegen in de praktijk zwaarder dan welke pleitzin ook.

En als het vonnis er al is?

• Verzet wanneer u bij verstek werd veroordeeld, binnen vijftien dagen na de betekening.
• Hoger beroep binnen dertig dagen na de uitspraak, met een grievenformulier. Het beroep tegen een vonnis van de politierechtbank wordt behandeld door de correctionele rechtbank.

Zolang de termijn loopt en het rechtsmiddel hangende is, wordt het rijverbod in beginsel niet uitgevoerd. Dat maakt de beslissing om al dan niet in beroep te gaan even dringend als belangrijk: het openbaar ministerie kan zelf ook beroep aantekenen, en dan staat de volledige straf opnieuw ter discussie. Meer daarover leest u in onze bijdrage over verzet of hoger beroep tegen een vonnis van de politierechtbank.

Novex Advocaten staat u bij

De kans om een rijverbod te vermijden of te beperken is het grootst vóór de zitting, wanneer het dossier nog kan worden ingezien en de stukken nog kunnen worden verzameld. Bezorg ons uw dagvaarding en uw beroepssituatie, dan weet u waar u staat.

Meer over onze aanpak: advocaat rijverbod in Brussel. Ontving u net een dagvaarding, lees dan ook wat u doet na een dagvaarding voor de politierechtbank.

Bel 0484 99 22 72 of mail asfour@novexadvocaten.be.

Meer over onze aanpak: advocaat rijverbod en verval van het recht tot sturen.