Opschorting, uitstel, werkstraf of opleiding: de mildere straffen voor de politierechtbank

Wanneer de feiten vaststaan, verschuift het hele debat naar de straf. Daar bestaan meer mogelijkheden dan de meeste mensen vermoeden — maar geen enkele wordt ambtshalve toegekend. Wie ze wil, moet ze vragen, motiveren en staven.

Sinds 1 september 2026 gelden daarvoor de regels van het nieuwe Strafwetboek. Voor feiten van vóór 1 september 2026 geldt de regeling van dat moment, tenzij de nieuwe regeling gunstiger is (artikel 2 Strafwetboek).

Opschorting van de uitspraak

De rechter stelt de feiten bewezen vast, maar spreekt geen straf uit. Er volgt een proeftermijn van één tot vijf jaar; pleegt u in die periode geen nieuwe feiten, dan blijft het daarbij. Het grote voordeel: de opschorting verschijnt in beginsel niet op het uittreksel uit het strafregister dat u aan een werkgever voorlegt. Voor wie een blanco uittreksel nodig heeft — in de zorg, het onderwijs, de bewaking, bij overheidsopdrachten of voor een beroepskaart — is dit veruit de meest waardevolle uitkomst.

De opschorting is mogelijk bij misdrijven van niveau 1 tot 6 en veronderstelt uw instemming (artikel 64 Strafwetboek); of de rechter ze toekent, hangt af van uw strafrechtelijk verleden en van de ernst van de feiten. Zij kan ook worden gekoppeld aan voorwaarden, en dan spreekt men van probatie-opschorting: een opleiding volgen, een behandeling aanvatten, de benadeelde vergoeden. Let op: kreeg u opschorting voor een verkeersmisdrijf, dan kan die onder meer worden herroepen wanneer u tijdens de proeftermijn opnieuw wordt veroordeeld op grond van de Wegverkeerswet.

Uitstel van de tenuitvoerlegging

Hier spreekt de rechter wel een straf uit, maar die wordt niet uitgevoerd zolang u binnen de proeftermijn van één tot vijf jaar geen nieuwe feiten pleegt. Uitstel is mogelijk bij straffen die niveau 3 niet te boven gaan, zowel voor de hoofdstraf als voor bijkomende straffen zoals het verval van het recht tot sturen, als gewoon uitstel of als probatie-uitstel (artikel 65 Strafwetboek). Voor een werkstraf, een probatiestraf of een straf onder elektronisch toezicht is uitstel niet mogelijk. De veroordeling zelf blijft bestaan en verschijnt op het strafregister. Uitstel kan volledig of gedeeltelijk zijn: bijvoorbeeld drie maanden rijverbod waarvan twee met uitstel. In verkeerszaken is dat vaak het realistische middenveld tussen een vrijspraak die er niet in zit en een effectieve straf die uw job kost.

De veroordeling bij schuldigverklaring

Nieuw sinds 1 september 2026: bij een straf van niveau 1 of 2 kan de rechter zich beperken tot een schuldigverklaring wanneer de feiten in het licht van de concrete omstandigheden slechts van geringe ernst zijn, of wanneer de verstreken tijd een andere straf niet opportuun maakt (artikel 51 Strafwetboek). U betaalt dan enkel de kosten. Behalve met een verbeurdverklaring kan de schuldigverklaring niet samen met een andere straf worden uitgesproken.

De werkstraf

De werkstraf is een hoofdstraf: onbetaalde arbeid van 20 tot 120 uren als straf van niveau 1 — het niveau van de meeste verkeersmisdrijven — of van meer dan 120 tot 300 uren als straf van niveau 2 (artikel 45 Strafwetboek). De rechter bepaalt meteen ook een vervangende straf voor het geval de werkstraf niet wordt uitgevoerd; bij niveau 1 is dat een geldboete van 200 tot 20.000 euro of een gevangenisstraf van 1 tot 6 maanden.

De rechter kan een werkstraf enkel opleggen als u er met kennis van zaken mee instemt, in persoon of via uw advocaat. Uw persoonlijke aanwezigheid is daarvoor niet vereist: vertegenwoordiging door uw advocaat volstaat. Wie echter niet verschijnt en zich ook niet laat vertegenwoordigen, sluit deze piste uit. En let op: een werkstraf vervangt de gevangenisstraf of de geldboete, niet het verval van het recht tot sturen wanneer dat verplicht is.

De opleiding of verkeerstherapie

De rechter kan het herstel in het recht tot sturen afhankelijk maken van een specifieke opleiding of een verkeerstherapie (artikel 38, § 3, 5° Wegverkeerswet). Sinds 1 januari 2026 kan die opleiding het theoretisch of het praktisch examen aanvullen of zelfs vervangen. Ook het parket stelt zulke opleidingen voor, als voorwaarde bij een minnelijke schikking of een bemiddeling in strafzaken.

Een opleiding heeft twee gezichten: zij kost tijd en geld, maar zij toont ook dat u de feiten ernstig neemt. Wie de opleiding vóór de zitting al heeft gevolgd en het attest neerlegt, verandert merkbaar de toon van de behandeling.

Wat u nog kunt vragen in verkeerszaken

• Uitvoering van het rijverbod tijdens het weekend, van vrijdag 20 uur tot zondag 20 uur en op feestdagen (artikel 38, § 2bis).
• Beperking van het verval tot bepaalde voertuigcategorieën (artikel 45), zodat een beroepsvoertuig buiten schot blijft.
• Vermindering van de geldboete met de kosten van de herstelonderzoeken en -examens die u zelf betaalt (artikel 29, § 4), of met de kosten van het alcoholslot (artikel 37/1, § 3).
• Een geldboete onder het wettelijk minimum als u uw precaire financiële situatie bewijst, of betaling in schijven (artikel 52, § 2 Strafwetboek): de rechter houdt rekening met de financiële draagkracht en de sociale toestand die u inroept.
• Beperking van het pakket herstelexamens tot wat de feiten werkelijk vereisen, in plaats van alle vier.

Wat de rechter nodig heeft om ja te zeggen

Een rechter beslist op basis van wat in het dossier ligt. In de praktijk wegen: een blanco of beperkt strafblad, een werkgeversattest waaruit blijkt dat het rijbewijs noodzakelijk is, loonfiches en gezinssituatie, het bewijs dat de benadeelde werd vergoed, een gevolgde opleiding of behandeling, en een correcte houding tijdens het onderzoek. Die stukken verzamelt u vóór de zitting — op de zitting zelf is het te laat.

Novex Advocaten staat u bij

Wij beoordelen welke piste in uw dossier haalbaar is, verzamelen met u de stukken die de rechter nodig heeft, en pleiten de uitkomst die uw beroep en uw gezin het minst ontwricht.

اتصل بنا 0484 99 22 72 أو البريد asfour@novexadvocaten.be.

المزيد عن منهجنا: avocat en droit de la circulation à Bruxelles.