Bewarend beslag: uw debiteur blokkeren vóór het vonnis

Een vonnis halen duurt maanden. In die tijd kan uw debiteur zijn rekeningen leegmaken, zijn wagen verkopen of zijn handelszaak overdragen. Het bewarend beslag bestaat om precies dat te verhinderen: u maakt het vermogen van uw schuldenaar onbeschikbaar voordat er een uitspraak ten gronde is. Het is een krachtig middel, maar het is aan strikte voorwaarden gebonden en niet zonder risico.

Dit artikel legt uit wanneer een bewarend beslag in België mogelijk is, hoe de procedure verloopt en hoe u zich verweert wanneer er beslag op uw eigen goederen werd gelegd.

Wat is een bewarend beslag?

Bij een bewarend beslag worden goederen of tegoeden van uw debiteur onbeschikbaar gemaakt. Ze blijven zijn eigendom, maar hij kan er niet meer vrij over beschikken. Er wordt nog niets verkocht en u wordt nog niet betaald: het beslag bevriest de toestand tot u een uitvoerbare titel hebt.

Beslag is mogelijk op roerende goederen, op onroerende goederen en op vorderingen die uw debiteur zelf heeft op derden, zoals zijn banktegoeden, zijn loon of de huur die hij ontvangt. In dat laatste geval spreken we van beslag onder derden.

Eerste voorwaarde: spoedeisendheid

Een bewarend beslag is alleen mogelijk in spoedeisende gevallen (artikel 1413 van het Gerechtelijk Wetboek). Er is spoed wanneer de latere inning van uw vordering in gevaar komt, bijvoorbeeld omdat de solvabiliteit van uw debiteur objectief verslechtert of omdat hij zijn vermogen wegwerkt. Die spoedeisendheid moet bestaan op het ogenblik van het verzoek en blijven bestaan wanneer later over het beslag wordt geoordeeld. Wie maandenlang stilzit en dan plots spoed inroept, maakt weinig kans.

Tweede voorwaarde: een zekere, opeisbare en vaststaande vordering

De schuldvordering moet zeker en opeisbaar zijn, en vaststaand of vatbaar voor een voorlopige raming (artikel 1415). De beslagrechter beslecht het geschil niet ten gronde. Hij gaat na of uw aanspraak op het eerste gezicht voldoende ernstig is. Een vordering die ernstig wordt betwist, kan dus moeilijk een beslag dragen.

Werd uw factuur tijdig geprotesteerd, dan is uw vordering minder evident. Hoe de rechter dat beoordeelt, leest u in ons artikel over een betwiste factuur.

De procedure voor bewarend beslag: een eenzijdig verzoekschrift

In de regel dient uw advocaat een eenzijdig verzoekschrift in bij de beslagrechter van de rechtbank van eerste aanleg (artikelen 1417 en volgende). Uw debiteur wordt vooraf niet gehoord: het verrassingseffect is net de kern van de maatregel. Verleent de rechter het verlof, dan legt een gerechtsdeurwaarder het beslag.

Gaat het om een beslag onder derden, dan laat de gerechtsdeurwaarder het beslag binnen acht dagen na de ontvangst ervan door de derde-beslagene ook aan uw debiteur aanzeggen (artikel 1457). De beslagene kan het beslag daarna aanvechten voor de beslagrechter.

Wat hoort in het verzoekschrift?

Een verzoekschrift dat snel wordt toegestaan, is concreet en gedocumenteerd. Het bevat:

• een duidelijke uiteenzetting van de feiten en van de schuldvordering, met de stukken: overeenkomst, facturen, briefwisseling, erkenningen;
• de berekening van het bedrag waarvoor beslag wordt gevraagd;
• de concrete aanwijzingen van spoed, zoals een verkoop van activa, een verhuis naar het buitenland, opeenvolgende beslagen of een verslechterende financiële toestand;
• de goederen of tegoeden waarop beslag wordt gevraagd, bijvoorbeeld een bankrekening of een voertuig.

Wanneer hebt u geen verlof van de rechter nodig?

• Met een vonnis: elk vonnis, ook een vonnis dat nog niet uitvoerbaar is, geldt als machtiging om bewarend beslag te leggen voor het bedrag van de veroordeling (artikel 1414).
• Beslag onder derden op grond van een titel: een schuldeiser kan op grond van een authentieke of onderhandse titel bewarend beslag onder derden leggen zonder voorafgaand verlof (artikel 1445), bijvoorbeeld bij de bank van de debiteur.

Ook dan gelden in de regel de voorwaarden van spoedeisendheid en van een zekere, opeisbare en vaststaande vordering, en kan de beslagene het beslag laten toetsen door de beslagrechter.

Beslag onder derden: wat doet de bank of de werkgever?

De derde bij wie beslag wordt gelegd, bijvoorbeeld de bank of de werkgever van uw debiteur, mag vanaf dan niet meer aan de debiteur betalen wat onder het beslag valt. Hij moet binnen vijftien dagen verklaren wat hij aan de debiteur verschuldigd is (artikel 1452). Die verklaring toont u meteen of het beslag iets heeft opgeleverd.

Niet alles kan worden geblokkeerd. Loon, vervangingsinkomens en bepaalde uitkeringen zijn geheel of gedeeltelijk onbeslagbaar (artikelen 1409 en volgende).

Hoelang blijft het beslag geldig?

Een bewarend beslag blijft in beginsel drie jaar geldig (artikel 1425). Op tijdig verzoek kan de beslagrechter het vernieuwen.

Intussen voert u de procedure ten gronde om een uitvoerbare titel te verkrijgen. Met die titel kan het bewarend beslag worden omgezet in een uitvoerend beslag, en kunt u betaald worden. Meer over het uitvoerend beslag.

Wat kost het en wat riskeert u?

Naast de kosten van de gerechtsdeurwaarder en het ereloon van uw advocaat draagt u een risico. Werd het beslag lichtzinnig, zonder ernstige grondslag of buiten verhouding tot uw vordering gelegd, dan kunt u aansprakelijk zijn voor de schade die uw debiteur daardoor leed. Dat het beslag later wordt opgeheven, betekent op zich nog niet dat u een fout hebt begaan. Een grondige voorafgaande analyse is dus geen luxe.

Debiteur in een andere EU-lidstaat?

Heeft uw debiteur bankrekeningen in een andere lidstaat van de Europese Unie, dan bestaat het Europees bevel tot conservatoir beslag op bankrekeningen (verordening (EU) nr. 655/2014). Daarmee kunnen tegoeden in een andere lidstaat worden geblokkeerd, onder voorwaarden die vergelijkbaar zijn met het Belgische bewarend beslag. Denemarken neemt niet deel aan deze regeling. Meer over grensoverschrijdende invordering.

Werd er beslag gelegd op uw goederen?

Ook de beslagene heeft rechten. Was er geen spoed, is de vordering betwistbaar of werd het beslag te ruim gelegd, dan kan het beslag voor de beslagrechter worden aangevochten. Tegen een beschikking op eenzijdig verzoekschrift staat derdenverzet open; bij gewijzigde omstandigheden kunt u ook de wijziging of intrekking ervan vragen (artikel 1419).

Door een bedrag dat de vordering dekt in consignatie te geven (kantonnement, artikelen 1403 en volgende), kunt u in de regel de opheffing van het beslag op uw andere goederen verkrijgen. Snel handelen is essentieel: een geblokkeerde bankrekening kan een onderneming op korte tijd verlammen.

Veelgestelde vragen

Kan ik beslag leggen op de bankrekening van mijn debiteur?

Ja, via een bewarend beslag onder derden bij zijn bank. Het saldo op het ogenblik van het beslag wordt geblokkeerd, met inachtneming van de wettelijke regels die onbeslagbare bedragen beschermen.

Mijn debiteur is een vennootschap die op het punt staat te verdwijnen. Helpt dit?

Dat is precies het scenario waarvoor de maatregel bedoeld is. Snelheid is dan doorslaggevend. Gaat de vennootschap intussen failliet, dan dient u uw vordering in bij de curator: lees hoe u als schuldeiser uw schuldvordering indient.

Moet ik daarna nog een procedure voeren?

Ja. Het bewarend beslag betaalt u niet; het zorgt ervoor dat er nog iets te innen valt wanneer u uw titel hebt. Voor onbetwiste schulden tussen ondernemingen kan de IOS-procedure die titel snel opleveren.

Hoe snel kan een bewarend beslag worden gelegd?

Omdat uw debiteur niet wordt gehoord en er geen debat op tegenspraak is, kan de beslagrechter op korte termijn beslissen. Hoe vollediger uw dossier, hoe sneller het verlof. Met een vonnis of, voor beslag onder derden, met een titel kan de gerechtsdeurwaarder zelfs zonder voorafgaand verlof optreden.

Novex Advocaten: uw advocaat voor bewarend beslag in Brussel

Vreest u dat uw debiteur zijn vermogen wegwerkt? Wij beoordelen snel of een verzoekschrift tot bewarend beslag zinvol is en schakelen de gerechtsdeurwaarder in. Werd beslag gelegd op uw goederen, dan bekijken wij meteen of het kan worden aangevochten. Ook voor het verdere traject van het invorderen van onbetaalde facturen staan wij u bij.

Bel 0484 99 22 72 of mail asfour@novexadvocaten.be.

Meer over onze aanpak: advocaat ondernemingsrecht en invorderingen in Brussel.