Bewarend beslag: uw debiteur blokkeren vóór het vonnis

Een vonnis halen duurt maanden. In die tijd kan uw debiteur zijn rekeningen leegmaken, zijn wagen verkopen of zijn handelszaak overdragen. Het bewarend beslag bestaat om precies dat te verhinderen: u maakt het vermogen van uw schuldenaar onbeschikbaar voordat er een uitspraak ten gronde is. Het is een krachtig middel, maar het is aan strikte voorwaarden gebonden en niet zonder risico. Dit artikel legt uit wanneer en hoe het kan.

Wat is een bewarend beslag?

Bij een bewarend beslag worden goederen of tegoeden van uw debiteur onbeschikbaar gemaakt. Ze blijven zijn eigendom, maar hij kan er niet meer vrij over beschikken. Er wordt nog niets verkocht en u wordt nog niet betaald: het beslag bevriest de toestand tot u een uitvoerbare titel hebt. Beslag is mogelijk op roerende goederen, op onroerende goederen en op vorderingen die uw debiteur zelf heeft op derden, zoals zijn banktegoeden, zijn loon of de huur die hij ontvangt. In dat laatste geval spreken we van beslag onder derden.

Voorwaarde 1: spoedeisendheid

Een bewarend beslag is alleen mogelijk in spoedeisende gevallen (artikel 1413 van het Gerechtelijk Wetboek). Er is spoed wanneer de latere inning van uw vordering in gevaar komt, bijvoorbeeld omdat de solvabiliteit van uw debiteur objectief verslechtert of omdat hij zijn vermogen wegwerkt. Die spoedeisendheid moet bestaan op het ogenblik van het verzoek en blijven bestaan wanneer later over het beslag wordt geoordeeld. Wie maandenlang stilzit en dan plots spoed inroept, maakt weinig kans.

Voorwaarde 2: een zekere, opeisbare en vaststaande vordering

De schuldvordering moet zeker en opeisbaar zijn, en vaststaand of vatbaar voor een voorlopige raming (artikel 1415). De beslagrechter beslecht het geschil niet ten gronde. Hij gaat na of uw aanspraak op het eerste gezicht voldoende ernstig is. Een vordering die ernstig wordt betwist, kan dus moeilijk een beslag dragen.

De procedure: een eenzijdig verzoekschrift

In de regel dient uw advocaat een eenzijdig verzoekschrift in bij de beslagrechter (artikelen 1417 en volgende). Uw debiteur wordt vooraf niet gehoord: het verrassingseffect is net de kern van de maatregel. Verleent de rechter het verlof, dan legt een gerechtsdeurwaarder het beslag. De beslagene kan daarna het beslag aanvechten voor de beslagrechter.

Wat hoort in het verzoekschrift?

Een verzoekschrift dat snel wordt toegestaan, is concreet en gedocumenteerd. Het bevat:

• een duidelijke uiteenzetting van de feiten en van de schuldvordering, met de stukken: overeenkomst, facturen, briefwisseling, erkenningen;
• de berekening van het bedrag waarvoor beslag wordt gevraagd;
• de concrete aanwijzingen van spoed, zoals een verkoop van activa, een verhuis naar het buitenland, opeenvolgende beslagen of een verslechterende financiële toestand;
• de goederen of tegoeden waarop beslag wordt gevraagd, bijvoorbeeld een bankrekening of een voertuig.

Wanneer hebt u geen verlof van de rechter nodig?

• Met een vonnis: elk vonnis, ook een vonnis dat nog niet uitvoerbaar is, geldt als machtiging om bewarend beslag te leggen voor het bedrag van de veroordeling (artikel 1414).
• Beslag onder derden op grond van een titel: een schuldeiser kan op grond van een authentieke of onderhandse titel bewarend beslag onder derden leggen zonder voorafgaand verlof (artikel 1445), bijvoorbeeld bij de bank van de debiteur.

Ook dan gelden in de regel de voorwaarden van spoedeisendheid en van een zekere, opeisbare en vaststaande vordering, en kan de beslagene het beslag laten toetsen door de beslagrechter.

Beslag onder derden: wat doet de bank of de werkgever?

De derde bij wie beslag wordt gelegd, bijvoorbeeld de bank of de werkgever van uw debiteur, mag vanaf dan niet meer aan de debiteur betalen wat onder het beslag valt. Hij moet binnen vijftien dagen verklaren wat hij aan de debiteur verschuldigd is (artikel 1452). Die verklaring toont u meteen of het beslag iets heeft opgeleverd.

Hoelang blijft het beslag geldig?

Een bewarend beslag blijft in beginsel drie jaar geldig en kan worden verlengd (artikel 1425). Intussen voert u de procedure ten gronde om een uitvoerbare titel te verkrijgen. Met die titel kan het bewarend beslag worden omgezet in een uitvoerend beslag, en kunt u betaald worden. Meer over het uitvoerend beslag.

Wat kost het en wat riskeert u?

Naast de kosten van de gerechtsdeurwaarder en het ereloon van uw advocaat draagt u een risico. Blijkt uw vordering later ongegrond of werd het beslag lichtzinnig gelegd, dan kunt u aansprakelijk zijn voor de schade die uw debiteur daardoor leed. Een grondige voorafgaande analyse is dus geen luxe.

Debiteur in een andere EU-lidstaat?

Heeft uw debiteur bankrekeningen in een andere lidstaat van de Europese Unie, dan bestaat het Europees bevel tot conservatoir beslag op bankrekeningen (verordening nr. 655/2014). Daarmee kunnen tegoeden in een andere lidstaat worden geblokkeerd, onder voorwaarden die vergelijkbaar zijn met het Belgische bewarend beslag. Meer over grensoverschrijdende invordering.

Werd er beslag gelegd op uw goederen?

Ook de beslagene heeft rechten. Was er geen spoed, is de vordering betwistbaar of werd het beslag te ruim gelegd, dan kan het beslag voor de beslagrechter worden aangevochten. Snel handelen is ook dan essentieel: een geblokkeerde bankrekening kan een onderneming op korte tijd verlammen.

Veelgestelde vragen

Kan ik beslag leggen op de bankrekening van mijn debiteur?

Ja, via een bewarend beslag onder derden bij zijn bank. Het saldo op het ogenblik van het beslag wordt geblokkeerd, met inachtneming van de wettelijke beschermingsregels.

Mijn debiteur is een vennootschap die op het punt staat te verdwijnen. Helpt dit?

Dat is precies het scenario waarvoor de maatregel bedoeld is. Snelheid is dan doorslaggevend.

Moet ik daarna nog een procedure voeren?

Ja. Het bewarend beslag betaalt u niet; het zorgt ervoor dat er nog iets te innen valt wanneer u uw titel hebt. Voor onbetwiste schulden tussen ondernemingen kan de IOS-procedure die titel snel opleveren.

Novex Advocaten staat u bij

Vreest u dat uw debiteur zijn vermogen wegwerkt? Wij beoordelen snel of een verzoekschrift zinvol is en schakelen de gerechtsdeurwaarder in. Werd beslag gelegd op uw goederen, dan bekijken wij meteen of het kan worden aangevochten.

Bel 0484 99 22 72 of mail asfour@novexadvocaten.be.

Meer over onze aanpak: advocaat ondernemingsrecht en invorderingen in Brussel.