Verjaring van facturen en schuldvorderingen in België: welke termijn geldt?

Een onbetaalde factuur verdwijnt niet vanzelf, maar uw recht om ze in rechte op te eisen wel. De verjaring van een factuur betekent dat u de betaling na een bepaalde termijn niet meer via de rechtbank kunt afdwingen, hoe terecht uw vordering ook is. Omgekeerd kan een schuldenaar die een oude factuur ontvangt, zich soms op de verjaring beroepen. Dit artikel zet de Belgische verjaringstermijnen voor facturen en schuldvorderingen op een rij en legt uit waarom een gewone herinnering de klok niet stilzet.

Verjaring van een factuur: de hoofdregel van tien jaar

Alle persoonlijke rechtsvorderingen verjaren door verloop van tien jaar (artikel 2262bis, § 1, oud Burgerlijk Wetboek). Dat is de standaardtermijn voor contractuele vorderingen, bijvoorbeeld een factuur tussen ondernemingen of de terugbetaling van een lening. De termijn begint in de regel te lopen zodra de vordering opeisbaar is: bij een factuur is dat de vervaldag, niet de factuurdatum. Hebt u geld uitgeleend, lees dan ook hoe u een uitgeleend bedrag terugvordert.

Eén jaar: goederen verkocht aan een particulier

Verkoopt een onderneming goederen aan een particulier, dan verjaart haar vordering tot betaling na één jaar (artikel 2272 oud Burgerlijk Wetboek; de wettekst spreekt nog van kooplieden die verkopen aan personen die geen koopman zijn). Het gaat om de verkoop van goederen, niet om diensten. Dezelfde bepaling geldt voor de vordering van gerechtsdeurwaarders tot betaling van het loon voor hun akten en opdrachten.

Die korte verjaring berust op een vermoeden van betaling. De schuldeiser kan de schuldenaar die zich erop beroept, de eed opdragen over de vraag of de schuld werkelijk betaald is (artikel 2275). De verjaring loopt verder, ook als de leveringen doorgaan.

Ze houdt pas op te lopen bij een afgesloten rekening, een schuldbekentenis of een dagvaarding (artikel 2274). Een oude factuur aan een particulier is dus niet automatisch verloren. Laat uw dossier nakijken vóór u opgeeft of betaalt.

Bij alle facturen aan consumenten gelden bovendien de regels van boek XIX van het Wetboek van economisch recht. De eerste herinnering is kosteloos en de consument krijgt een termijn van veertien kalenderdagen om te betalen voordat er kosten mogen worden aangerekend. Die herinnering stuit de verjaring niet. Meer over de invordering bij consumenten.

Vijf jaar: periodieke schulden en erelonen van advocaten

Schulden die bij het jaar of bij kortere termijnen betaalbaar zijn, verjaren door verloop van vijf jaar (artikel 2277). Denk aan huurgelden, onderhoudsgelden en interesten. Elke vervaldag doet een eigen termijn lopen: een oude huurachterstal kan dus verjaard zijn, terwijl recentere maanden nog opeisbaar zijn. Ook de vordering van een advocaat tot betaling van zijn ereloon en kosten verjaart vijf jaar na het beëindigen van zijn taak (artikel 2276bis, § 2).

Buitencontractuele schade: vijf en twintig jaar

Een vordering tot vergoeding van schade op grond van buitencontractuele aansprakelijkheid verjaart na vijf jaar vanaf de dag na die waarop de benadeelde kennis kreeg van de schade of van de verzwaring ervan en van de identiteit van de aansprakelijke. In elk geval verjaart ze twintig jaar na de dag na het schadeverwekkende feit (artikel 2262bis, § 1).

Verjaringstermijnen in één oogopslag

• factuur tussen ondernemingen, lening, contractuele vordering: in de regel tien jaar;
• verkoop van goederen door een onderneming aan een particulier: één jaar, op basis van een vermoeden van betaling;
• huurgelden, onderhoudsgelden, interesten en andere periodieke schulden: vijf jaar;
• ereloon van een advocaat: vijf jaar;
• buitencontractuele schade: vijf jaar vanaf de kennis, maximaal twintig jaar;
• uitvoering van een vonnis: in de regel tien jaar.

Bijzondere wetten kunnen afwijkende termijnen bevatten, bijvoorbeeld in het verzekeringsrecht of voor bepaalde vorderingen van de overheid. Twijfelt u, laat de termijn dan per vordering nagaan.

De valkuil: een gewone herinnering stuit de verjaring van een factuur niet

Veel schuldeisers sturen jarenlang herinneringen en gaan ervan uit dat de klok daardoor stilstaat. Dat klopt niet: ook een aangetekende brief die u zelf verstuurt, houdt de verjaring niet tegen. De verjaring wordt gestuit door onder meer:

• een dagvaarding, een bevel tot betaling of een beslag (artikel 2244, § 1);
• een erkenning van schuld door de schuldenaar, bijvoorbeeld in een e-mail, een afbetalingsvoorstel of een gedeeltelijke betaling (artikel 2248);
• een ingebrekestelling door een advocaat of gerechtsdeurwaarder die aan de wettelijke voorwaarden voldoet (artikel 2244, § 2).

Na een stuiting begint in principe een nieuwe verjaringstermijn te lopen. Bij een dagvaarding blijft de stuitende werking gelden zolang de procedure loopt.

De ingebrekestelling die de verjaring stuit

Sinds 2013 stuit ook een ingebrekestelling de verjaring, op voorwaarde dat ze per aangetekende zending met ontvangstbewijs wordt verstuurd door de advocaat van de schuldeiser, door een gerechtsdeurwaarder die de schuldeiser daartoe aanstelde, of door een persoon die de schuldeiser in rechte mag vertegenwoordigen op grond van artikel 728, § 3, van het Gerechtelijk Wetboek. De schuldenaar moet zijn woonplaats, verblijfplaats of zetel in België hebben.

Er begint dan een nieuwe termijn van één jaar te lopen, zonder dat de vordering kan verjaren vóór de oorspronkelijke termijn verstrijkt. Die stuitende werking geldt maar één keer: een tweede ingebrekestelling stuit de verjaring niet opnieuw.

De brief moet volledig en uitdrukkelijk acht verplichte vermeldingen bevatten, waaronder de gegevens van schuldeiser en schuldenaar, een omschrijving van de verbintenis, een verantwoording van de gevorderde bedragen, een betalingstermijn en de vermelding dat de brief de verjaring stuit. De afzender moet de identiteitsgegevens van de schuldenaar vooraf nagaan aan de hand van een administratief document van minder dan een maand oud. Ontbreekt er één, dan stuit de brief de verjaring niet. Meer over de ingebrekestelling.

Die ingebrekestelling is een nuttig instrument wanneer de verjaring nadert en een procedure nog niet klaar is. Ze vervangt de procedure niet: vóór de verlengde termijn verstrijkt, moet u verder, bijvoorbeeld met een dagvaarding.

Na een vonnis: tien jaar om uit te voeren

Hebt u een vonnis verkregen, dan beschikt u in de regel over tien jaar om het uit te voeren. Ook die termijn kan worden gestuit, bijvoorbeeld door een bevel tot betaling of een beslag. Een schuldenaar die vandaag insolvabel is, kan binnen enkele jaren opnieuw vermogen hebben. Meer over beslag en uitvoering.

Bent u schuldenaar? De verjaring moet u zelf inroepen

De rechter past de verjaring niet ambtshalve toe: de schuldenaar moet ze zelf inroepen (artikel 2223 oud Burgerlijk Wetboek). Ontvangt u een factuur die verjaard lijkt, dan is het dus belangrijk dat verweer tijdig en uitdrukkelijk te voeren.

Wees voorzichtig met betalen of erkennen. Afstand van een reeds verkregen verjaring kan ook stilzwijgend gebeuren, bijvoorbeeld door een betaling of een schriftelijke erkenning na het verstrijken van de termijn (artikelen 2220 en 2221). Een verjaarde schuld die u vrijwillig betaalt, kunt u in de regel niet terugvorderen.

Wat betekent dit voor u?

1. Noteer bij elke openstaande factuur de vervaldag en de toepasselijke verjaringstermijn.
2. Bewaar elke schriftelijke erkenning van de schuld: een e-mail of een afbetalingsvoorstel kan uw dossier redden.
3. Laat een dossier niet jarenlang aanslepen met gewone herinneringen: laat tijdig een verjaringsstuitende ingebrekestelling versturen of laat de schuldenaar dagvaarden.
4. Bent u schuldenaar van een oude factuur, laat dan nagaan of de verjaring al is ingetreden voor u betaalt of een erkenning ondertekent.

Veelgestelde vragen

Wanneer begint de verjaringstermijn van een factuur te lopen?

In de regel vanaf het ogenblik waarop de vordering opeisbaar wordt. Bij een factuur is dat de vervaldag, niet de datum van de factuur. Bij periodieke schulden loopt voor elke vervaldag een afzonderlijke termijn.

Mijn klant erkende de schuld in een e-mail. Wat betekent dat?

Een erkenning van schuld stuit de verjaring, waarna in principe een nieuwe termijn begint te lopen. Bewaar die e-mail zorgvuldig, samen met elk afbetalingsvoorstel of elke gedeeltelijke betaling.

Mijn factuur is ouder dan een jaar. Is ze verloren?

Niet noodzakelijk. De eenjarige termijn geldt enkel voor de verkoop van goederen aan particulieren en berust op een vermoeden van betaling. Tussen ondernemingen geldt in de regel de termijn van tien jaar.

Stuit een aangetekende brief die ik zelf verstuur de verjaring?

Nee. Enkel een ingebrekestelling van een advocaat, een gerechtsdeurwaarder of een andere persoon die de wet daartoe aanwijst, heeft die werking, en alleen als ze aan de wettelijke voorwaarden voldoet. Uw eigen brief blijft wel nuttig als bewijs dat u betaling hebt gevraagd.

Novex Advocaten staat u bij

Dreigt uw vordering te verjaren, of krijgt u een factuur die u te oud lijkt? Wij berekenen de termijn, versturen indien nodig een verjaringsstuitende ingebrekestelling en bepalen de volgende stap. Lees ook ons overzicht over het invorderen van onbetaalde facturen.

Bel 0484 99 22 72 of mail asfour@novexadvocaten.be.

Meer over onze aanpak: advocaat ondernemingsrecht en invorderingen in Brussel.