Verwijlinteresten en schadebeding bij late betaling: wat kunt u vorderen?

Wie te laat betaalt, kost u geld. Tussen ondernemingen geeft de wet van 2 augustus 2002 betreffende de bestrijding van de betalingsachterstand bij handelstransacties de schuldeiser stevige instrumenten: verwijlinteresten die van rechtswege lopen, een forfaitaire vergoeding van 40 euro en een wettelijke grens op betalingstermijnen. Veel ondernemingen gebruiken ze niet, of verkeerd. Dit artikel legt uit welke verwijlinteresten en kosten u bij late betaling kunt vorderen, wanneer een contractueel schadebeding standhoudt en welke andere regels gelden tegenover consumenten.

Wanneer geldt de wet op de betalingsachterstand?

De wet is van toepassing op betalingen als vergoeding voor handelstransacties: leveringen van goederen of diensten tussen ondernemingen, of tussen ondernemingen en overheidsinstanties. Tegenover consumenten geldt ze niet; daar gelden de dwingende regels van boek XIX van het Wetboek van economisch recht.

De betalingstermijn tussen ondernemingen

Is er niets anders afgesproken, dan moet een factuur tussen ondernemingen worden betaald binnen dertig kalenderdagen na de ontvangst van de factuur of van de goederen of diensten. Partijen mogen een andere termijn afspreken, maar sinds 1 februari 2022 mag een contractuele betalingstermijn tussen ondernemingen niet langer zijn dan zestig kalenderdagen.

Een beding dat in een langere termijn voorziet, wordt voor niet geschreven gehouden, ook in algemene voorwaarden. Voorziet de wet of de overeenkomst in een aanvaardings- of verificatieprocedure, dan maakt de termijn voor die verificatie integraal deel uit van de betalingstermijn.

Verwijlinteresten bij late betaling: van rechtswege en zonder ingebrekestelling

Wordt niet tijdig betaald, dan heeft de schuldeiser van rechtswege en zonder ingebrekestelling recht op verwijlinteresten vanaf de dag na de vervaldag. Dat is een wezenlijk verschil met de gewone burgerrechtelijke regeling, waar de interesten in de regel pas na een ingebrekestelling beginnen te lopen.

Welke interestvoet geldt?

De interestvoet bestaat uit de referentie-interestvoet van de Europese Centrale Bank, verhoogd met acht procentpunten en afgerond tot het hogere halve procentpunt (artikel 5 van de wet). Hij wordt elk semester bekendgemaakt door de FOD Financiën in het Belgisch Staatsblad. Voor het eerste en het tweede semester van 2026 bedraagt hij 10,5 %.

Omdat het tarief per semester kan wijzigen, berekenen wij de interesten telkens aan het tarief dat voor de betrokken periode geldt. Voor een lopende achterstand controleren wij het meest recente bericht in het Belgisch Staatsblad.

Een rekenvoorbeeld

Een factuur van 10.000 euro met vervaldag op 1 februari 2026 wordt pas op 2 april 2026 betaald, zestig dagen te laat. Aan 10,5 % per jaar bedraagt de interest 10.000 × 10,5 % × 60/365, of afgerond 172,60 euro. Daarbovenop komt de forfaitaire vergoeding van 40 euro.

Voor een onderneming die structureel laat wordt betaald, lopen die bedragen snel op. De wet laat toe ze te vorderen zonder bijkomende formaliteit.

De forfaitaire vergoeding van 40 euro en de invorderingskosten

Naast de interesten heeft de schuldeiser van rechtswege recht op een forfaitaire vergoeding van 40 euro voor zijn invorderingskosten. Overstijgen de werkelijke invorderingskosten dat bedrag, dan kan hij voor het verschil een redelijke schadeloosstelling vorderen, op voorwaarde dat hij die kosten bewijst. Voor de advocatenkosten van een gerechtelijke procedure geldt in beginsel de rechtsplegingsvergoeding (zie verder).

Het contractuele schadebeding

Veel algemene voorwaarden voorzien in een schadebeding, vaak een percentage van het factuurbedrag met een minimum, en een conventionele interest. Tussen ondernemingen is dat in beginsel toegelaten, maar niet onbeperkt.

Voor overeenkomsten die sinds 1 januari 2023 werden gesloten, matigt de rechter, ambtshalve of op verzoek van de schuldenaar, een schadebeding dat kennelijk onredelijk is, rekening houdend met de schade en alle andere omstandigheden (artikel 5.88, § 2, van het Burgerlijk Wetboek). Ook onder het oude recht kon de rechter een overdreven beding matigen (artikel 1231 van het oud Burgerlijk Wetboek).

Twee praktische aandachtspunten:

• uw algemene voorwaarden gelden alleen als uw klant ze kende en aanvaardde, in de regel vóór of bij het sluiten van de overeenkomst; voorwaarden die voor het eerst op de factuur verschijnen, staan zwakker (zie algemene voorwaarden opstellen);
• het schadebeding en de forfaitaire vergoeding van de wet vergoeden niet noodzakelijk dezelfde schade; laat nagaan wat u in uw dossier kunt cumuleren.

Buiten handelstransacties: de wettelijke interest

Geldt de wet op de betalingsachterstand niet en is er geen conventionele interest overeengekomen, dan kan de schuldeiser van een geldsom in de regel de wettelijke interest vorderen, vanaf de ingebrekestelling. De wettelijke interestvoet in burgerlijke zaken wordt elk jaar vastgesteld en bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad, en ligt aanzienlijk lager dan de interestvoet tussen ondernemingen. Meer over de ingebrekestelling.

Tegenover consumenten: de regels van boek XIX

Is uw klant een consument, dan mag u de regeling tussen ondernemingen niet toepassen. De eerste herinnering moet kosteloos zijn en de consument krijgt minstens veertien kalenderdagen om te betalen. Pas na het verstrijken van die termijn mogen interesten en een forfaitaire schadevergoeding worden aangerekend.

Die bedragen zijn wettelijk begrensd. De forfaitaire schadevergoeding bedraagt maximaal 20 euro voor een bedrag tot 150 euro en loopt in schijven op tot een absoluut maximum van 2.000 euro; de verwijlinteresten mogen niet hoger zijn dan de referentie-interestvoet vermeerderd met acht procentpunten. Een schadebeding met andere bedragen is verboden en wordt voor niet geschreven gehouden (artikel XIX.4 Wetboek van economisch recht). Meer over boek XIX.

Voor de rechtbank

Komt het tot een procedure, dan veroordeelt de rechter de verliezende partij in de regel ook tot de gerechtskosten, waaronder een rechtsplegingsvergoeding: een forfaitaire tegemoetkoming in de advocatenkosten van de winnende partij. Voor onbetwiste facturen tussen ondernemingen bestaat bovendien een snellere weg zonder rechtbank: de IOS-procedure. Het volledige traject leest u in ons artikel over onbetaalde facturen invorderen.

Praktische tips voor schuldeisers

1. Vermeld de betalingstermijn, de interest en het schadebeding duidelijk op uw offertes en facturen, en zorg dat uw algemene voorwaarden vooraf worden aanvaard.
2. Volg de vervaldagen op en stuur tijdig een herinnering.
3. Bereken de interesten per semester aan het juiste tarief.
4. Reageer snel en schriftelijk als uw klant de factuur betwist, en bewaar de bewijzen van levering of uitvoering (zie betwiste factuur).
5. Wacht niet te lang: de verjaring en de solvabiliteit van uw klant spelen tegen u.

Veelgestelde vragen

Moet ik eerst aanmanen voor de interesten lopen?

Bij een handelstransactie niet: de verwijlinteresten lopen van rechtswege vanaf de dag na de vervaldag. Tegenover een consument gelden wel de formaliteiten van boek XIX, te beginnen met een kosteloze eerste herinnering.

Mijn algemene voorwaarden voorzien een schadebeding van 15 %. Is dat geldig?

Tussen ondernemingen kan dat, maar de rechter matigt het beding als het kennelijk onredelijk is, rekening houdend met de schade en alle andere omstandigheden. Tegenover een consument geldt de wettelijke schaal van boek XIX; een vast percentage van 15 % ligt daar bij grotere bedragen doorgaans boven.

Geldt de wet ook wanneer mijn klant een overheid is?

Ja, de wet geldt ook voor handelstransacties tussen ondernemingen en overheidsinstanties. Voor overheidsopdrachten bestaan daarnaast bijzondere regels over de betalingstermijnen. Laat die in uw dossier nakijken.

Kan ik mijn advocatenkosten recupereren?

Gedeeltelijk. In een procedure krijgt u de rechtsplegingsvergoeding als forfaitaire tegemoetkoming. Tussen ondernemingen kunt u bovendien een redelijke schadeloosstelling vorderen voor bewezen invorderingskosten boven de forfaitaire 40 euro.

Wat als mijn klant failliet wordt verklaard?

Dan kunt u niet langer individueel invorderen. U dient uw schuldvordering in bij de curator via het centraal register Regsol, binnen de termijn die het faillissementsvonnis bepaalt. Zo dient u uw schuldvordering in.

Novex Advocaten staat u bij

Wij berekenen wat u werkelijk kunt vorderen aan verwijlinteresten, forfaitaire vergoeding en schadebeding, stellen uw algemene voorwaarden op of passen ze aan, en voeren de invordering van begin tot einde.

Bel 0484 99 22 72 of mail asfour@novexadvocaten.be.

Meer over onze aanpak: advocaat ondernemingsrecht en invorderingen in Brussel.