Verwijlinteresten en schadebeding bij late betaling: wat kunt u vorderen?

Wie te laat betaalt, kost u geld. Tussen ondernemingen geeft de wet van 2 augustus 2002 betreffende de bestrijding van de betalingsachterstand bij handelstransacties de schuldeiser stevige instrumenten: interesten die van rechtswege lopen, een forfaitaire vergoeding en een wettelijke grens op betalingstermijnen. Veel ondernemingen gebruiken ze niet, of verkeerd. Dit artikel legt uit wat u kunt vorderen, wanneer een contractueel schadebeding standhoudt en welke andere regels gelden tegenover consumenten.

Wanneer geldt de wet op de betalingsachterstand?

De wet is van toepassing op betalingen als vergoeding voor handelstransacties: leveringen van goederen of diensten tussen ondernemingen, of tussen ondernemingen en overheidsinstanties. Tegenover consumenten geldt ze niet; daar gelden de dwingende regels van boek XIX van het Wetboek van economisch recht.

De betalingstermijn

Is er niets anders afgesproken, dan moet een factuur tussen ondernemingen worden betaald binnen dertig kalenderdagen na de ontvangst van de factuur of van de goederen of diensten. Partijen mogen een andere termijn afspreken, maar sinds 1 februari 2022 mag een contractuele betalingstermijn tussen ondernemingen niet langer zijn dan zestig kalenderdagen. Een beding met een langere termijn wordt voor niet geschreven gehouden. Een contractueel voorziene verificatie- of aanvaardingsprocedure maakt deel uit van die maximale termijn en komt er niet bovenop.

Verwijlinteresten: van rechtswege en zonder ingebrekestelling

Wordt niet tijdig betaald, dan heeft de schuldeiser van rechtswege en zonder ingebrekestelling recht op interesten vanaf de dag na de vervaldag. Dat is een wezenlijk verschil met de gewone burgerrechtelijke regeling, waar de interesten in de regel pas na een ingebrekestelling beginnen te lopen.

De interestvoet bestaat uit de referentie-interestvoet van de Europese Centrale Bank, verhoogd met acht procentpunten. Hij wordt elk semester bekendgemaakt door de FOD Financiën in het Belgisch Staatsblad (artikel 5 van de wet). Voor het eerste semester van 2026 bedroeg hij 10,5 %. Omdat het tarief per semester kan wijzigen, berekenen wij de interesten telkens aan het tarief dat voor de betrokken periode geldt.

Een rekenvoorbeeld

Een factuur van 10.000 euro met vervaldag op 1 februari 2026 wordt pas op 2 april 2026 betaald, zestig dagen te laat. Aan 10,5 % per jaar bedraagt de interest 10.000 × 10,5 % × 60/365, of afgerond 172,60 euro. Daarbovenop komt de forfaitaire vergoeding van 40 euro. Voor een onderneming die structureel laat wordt betaald, lopen die bedragen snel op, en de wet laat toe ze te vorderen zonder bijkomende formaliteit.

De forfaitaire vergoeding van 40 euro en de invorderingskosten

Naast de interesten heeft de schuldeiser van rechtswege recht op een forfaitaire vergoeding van 40 euro voor zijn invorderingskosten. Overstijgen de werkelijke invorderingskosten dat bedrag, dan kan hij daarnaast een redelijke schadeloosstelling vorderen voor de bewezen kosten.

Het contractuele schadebeding

Veel algemene voorwaarden voorzien in een schadebeding, vaak een percentage van het factuurbedrag met een minimum, en een conventionele interest. Tussen ondernemingen is dat in beginsel toegelaten, maar niet onbeperkt. Voor overeenkomsten die sinds 1 januari 2023 werden gesloten, kan de rechter een schadebeding dat kennelijk onredelijk is, verminderen tot een redelijk bedrag (artikel 5.88 van het Burgerlijk Wetboek). Ook onder het oude recht kon de rechter een overdreven beding matigen.

Twee praktische aandachtspunten:

• uw algemene voorwaarden gelden alleen als uw klant ze kende en aanvaardde, in de regel vóór of bij het sluiten van de overeenkomst; voorwaarden die voor het eerst op de factuur verschijnen, staan zwakker;
• het schadebeding en de forfaitaire vergoeding van de wet vergoeden niet noodzakelijk dezelfde schade; laat nagaan wat u in uw dossier kunt cumuleren.

Buiten handelstransacties: de wettelijke interest

Geldt de wet op de betalingsachterstand niet en is er geen conventionele interest overeengekomen, dan kan de schuldeiser van een geldsom in de regel de wettelijke interest vorderen, vanaf de ingebrekestelling. De wettelijke interestvoet in burgerlijke zaken bedraagt 4,5 % voor 2026. Meer over de ingebrekestelling.

Tegenover consumenten: andere regels

Is uw klant een consument, dan mag u de regeling tussen ondernemingen niet toepassen. De eerste herinnering moet kosteloos zijn, de consument krijgt minstens veertien kalenderdagen, en de interesten en de forfaitaire schadevergoeding zijn wettelijk begrensd: maximaal 20 euro voor een bedrag tot 150 euro, oplopend tot een absoluut maximum van 2.000 euro. Een beding dat die grenzen overschrijdt, wordt voor niet geschreven gehouden. Meer over boek XIX.

Voor de rechtbank

Komt het tot een procedure, dan veroordeelt de rechter de verliezende partij bovendien tot de gerechtskosten, waaronder een rechtsplegingsvergoeding: een forfaitaire tegemoetkoming in de advocatenkosten van de winnende partij. Voor onbetwiste facturen tussen ondernemingen bestaat bovendien een snellere weg zonder rechtbank: de IOS-procedure.

Praktische tips

1. Vermeld de betalingstermijn, de interest en het schadebeding duidelijk op uw offertes en facturen, en zorg dat uw algemene voorwaarden vooraf worden aanvaard.
2. Volg de vervaldagen op en stuur tijdig een herinnering.
3. Bereken de interesten per semester aan het juiste tarief.
4. Wacht niet te lang: de verjaring en de solvabiliteit van uw klant spelen tegen u.

Veelgestelde vragen

Moet ik eerst aanmanen voor de interesten lopen?

Bij een handelstransactie niet: de interesten lopen van rechtswege vanaf de dag na de vervaldag. Tegenover een consument gelden wel de formaliteiten van boek XIX.

Mijn algemene voorwaarden voorzien een schadebeding van 15 %. Is dat geldig?

Tussen ondernemingen kan dat, maar de rechter kan een kennelijk onredelijk beding matigen. Tegenover een consument overschrijdt een dergelijk beding meestal de wettelijke maxima.

Geldt de wet ook wanneer mijn klant een overheid is?

Ja, de wet geldt ook voor handelstransacties tussen ondernemingen en overheidsinstanties. Voor overheidsopdrachten bestaan daarnaast bijzondere regels over de betalingstermijnen. Laat die in uw dossier nakijken.

Kan ik mijn advocatenkosten recupereren?

Gedeeltelijk: via de rechtsplegingsvergoeding in een procedure en, tussen ondernemingen, via de redelijke schadeloosstelling voor invorderingskosten boven de forfaitaire 40 euro.

Novex Advocaten staat u bij

Wij berekenen wat u werkelijk kunt vorderen, stellen uw algemene voorwaarden op of passen ze aan, en voeren de invordering van begin tot einde.

Bel 0484 99 22 72 of mail asfour@novexadvocaten.be.

Meer over onze aanpak: advocaat ondernemingsrecht en invorderingen in Brussel.