Taalwijziging voor de politierechtbank: uw zaak in uw eigen taal

Wie gedagvaard wordt in een taal die hij niet goed beheerst, kan een taalwijziging voor de politierechtbank vragen. Een Franstalige bestuurder die in Halle, Vilvoorde of Leuven wordt geflitst en daarvoor wordt vervolgd, krijgt immers een dagvaarding in het Nederlands. Een Nederlandstalige die in Waals-Brabant of in Luik terechtstaat, krijgt die in het Frans.

De taal van de procedure hangt af van de plaats van de rechtbank, niet van de taal van de beklaagde. De wet laat u wel toe te vragen dat uw zaak in uw eigen taal wordt behandeld. Hieronder leest u hoe dat werkt, wanneer de rechter kan weigeren en wanneer het verstandig is.

De regel: de taal van de rechtbank

De wet van 15 juni 1935 op het gebruik der talen in gerechtszaken bepaalt dat de rechtspleging in strafzaken wordt gevoerd in de taal van het gebied waar de rechtbank zetelt. Voor de politierechtbanken van Halle, Vilvoorde, Leuven en Aalst is dat het Nederlands; in Wallonië het Frans. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest bestaan een Nederlandstalige en een Franstalige politierechtbank.

Die taal geldt in beginsel voor de dagvaarding, de zitting en het vonnis. Hoe een zaak voor de politierechtbank verder verloopt, leest u in onze uitleg over de politierechtbank. Kreeg u net een dagvaarding, lees dan ook wat u doet na een dagvaarding voor de politierechtbank.

Uw recht op een taalwijziging voor de politierechtbank

Artikel 23 van die wet bepaalt dat de beklaagde die alleen de andere landstaal kent of zich er gemakkelijker in uitdrukt, kan vragen dat de rechtspleging in die taal wordt gevoerd. De rechtbank verwijst de zaak dan naar de dichtstbijzijnde rechtbank van dezelfde rang die de gevraagde taal gebruikt. Voor de politierechtbank van Halle is dat bijvoorbeeld de Franstalige politierechtbank van Brussel.

Enkele punten die in de praktijk tellen:

• U hoeft de taal van de rechtbank niet volledig onbekend te zijn. Het volstaat dat u zich gemakkelijker uitdrukt in de andere taal.
• Het verzoek is eenvoudig. Het kan mondeling of schriftelijk worden geformuleerd, in de regel op de eerste zitting. Bespreek met uw advocaat hoe u het in uw dossier het best onderbouwt.
• Het verzoek hoort thuis in eerste aanleg. In hoger beroep wordt de zaak in de regel behandeld in de taal van het vonnis waartegen beroep is ingesteld. Wacht dus niet tot na het vonnis. Lees meer over verzet en hoger beroep tegen een vonnis van de politierechtbank.
• Het verzoek is persoonlijk. Het gaat om uw taalkennis, niet om die van uw advocaat.

Kan de rechter de taalwijziging weigeren?

Ja. De rechtbank kan het verzoek afwijzen wanneer de omstandigheden van de zaak zich tegen een verwijzing verzetten. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer er meerdere beklaagden zijn die niet allemaal dezelfde taal spreken, of wanneer de getuigen en de slachtoffers in de streek van de rechtbank wonen.

De weigering moet steunen op concrete omstandigheden van de zaak en niet op algemene overwegingen. In de praktijk gaan niet alle rechtbanken er op dezelfde manier mee om, en daar speelt lokale ervaring een rol.

Wat als de taalwijziging wordt geweigerd?

Ook dan behoudt u uw rechten. U kunt zich in uw eigen taal uitdrukken, met de hulp van een tolk als u de taal van de rechtspleging niet begrijpt. U kunt ook een vertaling vragen van de stukken die voor uw verdediging essentieel zijn. Uw advocaat pleit in de taal van de rechtbank, maar legt u alles uit in uw taal.

Taalwijziging bij de politierechtbanken van Brussel

In Brussel bestaan een Nederlandstalige en een Franstalige politierechtbank naast elkaar. Welke van de twee uw zaak behandelt, volgt uit de taalwet; in de regel is dat de rechtbank van de taal van het taalgebied waar u woont (Nederlands of Frans), en woont u in een Brusselse gemeente, dan telt de taal waarin u uw verklaringen in het onderzoek of, bij gebrek daaraan, in het vooronderzoek hebt afgelegd (artikel 16, § 1 van de taalwet). Ook daar kunt u, onder de voorwaarden van de taalwet, vragen dat uw zaak door de rechtbank van de andere taal wordt behandeld (artikel 16, § 2 van de taalwet). Lees meer over de politierechtbanken van Brussel.

Een voorbeeld uit de praktijk

Een Franstalige bestuurder uit Brussel wordt op de Ring ter hoogte van Halle geflitst en gedagvaard voor de politierechtbank van Halle. Op de eerste zitting vraagt hij, bijgestaan door zijn advocaat, dat de zaak in het Frans wordt behandeld, omdat hij zich in die taal gemakkelijker uitdrukt. De rechtbank stelt vast dat er geen andere beklaagden of getuigen zijn en verwijst de zaak naar de Franstalige politierechtbank van Brussel. De bestuurder wordt daar opnieuw opgeroepen en verdedigt zich enkele maanden later in zijn eigen taal.

Is een taalwijziging altijd een goed idee?

Niet noodzakelijk. Een taalwijziging brengt uitstel mee: de zaak moet opnieuw worden behandeld door een andere rechtbank. Dat heeft voor- en nadelen:

• Voordeel: u begrijpt alles wat er gezegd wordt, u kunt de rechter rechtstreeks aanspreken en u weet waarmee u instemt. Dat telt bijvoorbeeld bij een werkstraf, een opschorting van de uitspraak of de voorwaarden van een uitstel. Zie ook de mildere straffen voor de politierechtbank.
• Voordeel: de rechtspraak inzake strafmaat verschilt van rechtbank tot rechtbank. De verwijzing kan u bij een rechtbank brengen met een andere praktijk. Uw advocaat kan inschatten of dat in uw dossier gunstig is.
• Nadeel: de procedure duurt langer. Loopt er een onmiddellijke intrekking van uw rijbewijs of wilt u snel duidelijkheid, dan telt dat.
• Let op de verjaring. Een taalwijziging is geen manier om een zaak te laten verjaren. Vanaf de vraag tot verwijzing wordt de verjaring van de strafvordering geschorst tot de eerste zitting waarop de zaak ten gronde wordt hervat, met een maximum van één jaar (artikel 23 van de taalwet). Laat de termijnen in uw dossier nakijken.

Kort gezegd: een taalwijziging is zinvol wanneer u de taal van de rechtbank onvoldoende beheerst en snelheid niet uw eerste bekommernis is. Twijfelt u, laat het dan vóór de eerste zitting bekijken.

Veelgestelde vragen

Moet ik zelf naar de zitting om de taalwijziging te vragen?

Het verzoek hangt samen met uw eigen taalkennis. Bespreek met uw advocaat hoe het in uw dossier het best wordt ingediend en of uw aanwezigheid nodig is. Lees ook over persoonlijk verschijnen voor de politierechtbank.

Kan ik een taalwijziging vragen voor een onmiddellijke inning of een minnelijke schikking?

Nee. De taalwijziging speelt pas voor de rechtbank, dus wanneer u gedagvaard wordt. Begrijpt u een brief van de politie of het parket niet goed, laat hem dan tijdig uitleggen voor de betalingstermijn verstrijkt. Lees ook minnelijke schikking in verkeerszaken: betalen of betwisten?

Geldt dit ook voor Duitstaligen?

In beginsel wel. De taalwet houdt ook rekening met wie alleen Duits kent of zich er gemakkelijker in uitdrukt (artikel 23). Bespreek met uw advocaat welke rechtbank dan bevoegd wordt.

En als ik geen van de landstalen spreek?

Dan is een taalwijziging niet mogelijk, maar hebt u recht op een tolk tijdens de zitting. Vraag ook tijdig een vertaling van de stukken die voor uw verdediging essentieel zijn.

Novex Advocaten staat u bij

Wij pleiten in het Nederlands en in het Frans, voor de politierechtbanken van Brussel, Halle, Vilvoorde, Leuven en Aalst. Wij bespreken met u of een taalwijziging in uw dossier een meerwaarde is, en leggen u alles uit in de taal die u verkiest: Nederlands, Frans, Engels of Arabisch.

Bel 0484 99 22 72 of mail asfour@novexadvocaten.be.

Meer over onze aanpak: advocaat verkeersrecht in Brussel.