Uw rechten bij een politiecontrole in het verkeer

Een politiecontrole duurt zelden lang, maar wat u er zegt en doet, bepaalt vaak de rest van het dossier. Hieronder staat wat de politie mag vragen, wat u moet ondergaan, en waar u wel degelijk rechten hebt.

Welke documenten moet u tonen?

De politie mag inzage vragen van uw identiteitsdocument, uw rijbewijs, het inschrijvingsbewijs van het voertuig, het gelijkvormigheidsattest en het bewijs van de verplichte aansprakelijkheidsverzekering. Wie die documenten niet bij zich heeft, riskeert een boete, maar dat is iets anders dan niet verzekerd of niet gerechtigd zijn te rijden: het onderscheid tussen “niet bij mij” en “niet in orde” is precies wat wij in het proces-verbaal nakijken.

De ademtest: verplicht, ook zonder verdenking

De politie mag een ademtest opleggen aan iedere bestuurder, aan wie op het punt staat te rijden, en aan de vermoedelijke betrokkene bij een ongeval — ook als die het slachtoffer is (artikel 59, § 1 Wegverkeerswet). Er is dus geen voorafgaande verdenking vereist. Geeft de ademtest minstens 0,22 mg/l aan, dan volgt een ademanalyse (artikel 60, § 1).

Mag u weigeren?

Neen, en een weigering is bijna nooit in uw voordeel. Wie zonder wettige reden weigert de ademtest, de ademanalyse of de bloedproef te ondergaan, pleegt een afzonderlijk misdrijf (artikel 34, § 2, 3°). De straf is dezelfde als bij een alcoholconcentratie van minstens 0,35 mg/l uitgeademde alveolaire lucht: een geldboete van 1.600 tot 16.000 euro, te vermenigvuldigen met de opdeciemen — sinds 1 september 2026 met 1,25, wat neerkomt op 2.000 tot 20.000 euro — en een mogelijk verval van het recht tot sturen (artikel 38, § 1, 1°). Het gaat om een straf van niveau 1 van het nieuwe Strafwetboek; voor feiten van vóór 1 september 2026 geldt de regeling van dat moment, tenzij de nieuwe regeling gunstiger is (artikel 2 Strafwetboek).

Een weigering wordt dus niet gelijkgesteld met dronkenschap. Dronkenschap is een apart misdrijf (artikel 35), vastgesteld op basis van uiterlijke tekenen, waarvoor de rechter verplicht een verval van minstens één maand uitspreekt. Wie dat door elkaar haalt, schat het risico verkeerd in.

Een wettige reden om niet te blazen bestaat wel degelijk: een medische toestand die het blazen onmogelijk maakt, bijvoorbeeld een aandoening van de luchtwegen. Die reden moet aannemelijk gemaakt worden, bij voorkeur met een medisch attest. In dat geval kan een bloedproef worden gevorderd.

Uw rechten bij de ademanalyse

• De wachttijd. U kunt vragen om vijftien minuten te wachten vóór de ademanalyse. Dat is geen formaliteit: restalcohol in de mond kan het resultaat vertekenen.
• Een tweede analyse. Op uw verzoek wordt onmiddellijk een tweede analyse uitgevoerd, en bij een te groot verschil een derde (artikel 59, § 3). Vraagt u er niet om, dan is die kans voorbij.
• Het toestel. Een ademanalysetoestel moet gehomologeerd en geijkt zijn. Wij vragen die attesten systematisch op.
• De bloedproef en de tegenexpertise. Wordt bloed afgenomen, dan hebt u recht op een tegenanalyse van het bewaarde staal, op uw kosten. De termijnen daarvoor zijn kort.

De drugscontrole

Voor drugs verloopt de controle in twee stappen (artikel 61bis). Eerst overloopt de politie een gestandaardiseerde checklist met tekenen van recent gebruik. Alleen wanneer die checklist een indicatie geeft, volgt een speekseltest. Na een verkeersongeval mag de speekseltest wel onmiddellijk worden afgenomen. Is de speekseltest positief, dan volgt een speekselanalyse in een labo, of in bepaalde gevallen een bloedanalyse. Pas die analyse — niet de test aan de kant van de weg — levert het bewijs van het misdrijf (artikel 37bis, § 1).

Wat mag u zelf?

U moet uw identiteit opgeven en de wettelijke tests ondergaan, maar u bent niet verplicht om te verklaren wat u gedronken hebt, waar u vandaan komt of hoe snel u reed. Verklaringen die u ter plaatse aflegt, komen in het proces-verbaal terecht en worden later tegen u gebruikt. Beleefd blijven en feitelijk antwoorden op de vragen over uw identiteit en uw documenten is daarom de veiligste houding. Wordt u meegenomen voor verhoor, dan gelden uw Salduz-rechten: voorafgaand vertrouwelijk overleg met een advocaat en bijstand tijdens het verhoor.

Wat u achteraf best doet

Noteer dezelfde dag nog het uur van de controle, wie aanwezig was, welke toestellen werden gebruikt, of u een tweede analyse hebt gevraagd en wat u precies hebt verklaard. Die gegevens zijn later moeilijk te reconstrueren en maken het verschil bij de controle van het proces-verbaal.

Novex Advocaten staat u bij

Kreeg u na een controle een proces-verbaal of een dagvaarding? Bezorg ons het stuk, dan weet u waar u staat en wat er nog aan te doen is. Wij pleiten voor de politierechtbanken van Brussel, Halle, Vilvoorde, Leuven en Aalst.

Bel 0484 99 22 72 of mail asfour@novexadvocaten.be.

Meer over onze aanpak: advocaat verkeersrecht in Brussel.