Uitgenodigd voor een politieverhoor: uw rechten en de juiste voorbereiding

Een uitnodiging voor een politieverhoor lijkt onschuldig: “even langskomen voor een verklaring”. Toch blijft wat u die dag zegt in uw dossier staan tot het einde van de procedure. Het proces-verbaal van uw verhoor is een bewijsmiddel, en een onhandige zin is achteraf moeilijk recht te zetten.

Wie zijn rechten kent en zich laat bijstaan, verschijnt rustiger en sterker. Dit artikel legt uit welke rechten u hebt bij een politieverhoor, wat de wet (de zogenaamde Salduz-regeling) precies bepaalt en hoe u zich voorbereidt.

Politieverhoor: in welke hoedanigheid wordt u verhoord?

Dat is de eerste vraag die u moet stellen. De wet maakt een onderscheid tussen het verhoor van een getuige of een benadeelde en het verhoor van een verdachte: iemand aan wie een misdrijf ten laste wordt gelegd. De volledige Salduz-rechten gelden voor de verdachte (artikel 47bis van het Wetboek van strafvordering).

Vraag dus uitdrukkelijk in welke hoedanigheid u wordt gehoord. Blijkt tijdens het verhoor dat u als verdachte wordt beschouwd, dan moet u vanaf dat ogenblik op uw rechten worden gewezen. Ook een getuige of een benadeelde krijgt bij het begin van het verhoor een aantal basisrechten meegedeeld, onder meer dat zijn verklaringen als bewijs in rechte kunnen worden gebruikt.

Uw Salduz-rechten als verdachte die niet van zijn vrijheid is beroofd

Vóór het verhoor moet u onder meer het volgende te horen krijgen:

• een beknopte mededeling van de feiten waarover u wordt verhoord;
• dat u, na uw identiteit te hebben bekendgemaakt, kunt kiezen om een verklaring af te leggen, op vragen te antwoorden of te zwijgen;
• dat u niet verplicht bent uzelf te beschuldigen;
• dat uw verklaringen als bewijs in rechte kunnen worden gebruikt;
• dat u kunt vragen dat de vragen en uw antwoorden worden genoteerd in de gebruikte bewoordingen;
• dat u op elk ogenblik kunt gaan en staan waar u wilt;
• dat u kunt vragen om een bepaalde opsporingshandeling te verrichten of een bepaald verhoor af te nemen, en dat u de documenten in uw bezit mag gebruiken;
• dat u recht hebt op een tolk als u de taal van de procedure niet begrijpt of spreekt.

Gaat het om een misdrijf waarvoor een vrijheidsstraf kan worden opgelegd, dan hebt u bovendien recht op een vertrouwelijk overleg met een advocaat vóór het eerste verhoor en op zijn bijstand tijdens het verhoor. Omdat u niet van uw vrijheid bent beroofd, moet u zelf de nodige stappen zetten om die bijstand te regelen.

Let op: sinds het nieuwe Strafwetboek (feiten vanaf 1 september 2026) staat op een aantal lichtere misdrijven, waaronder veel verkeersmisdrijven, geen gevangenisstraf meer maar een straf van niveau 1. Laat daarom nagaan of het wettelijke recht op bijstand in uw geval geldt. Los daarvan kunt u zich altijd vooraf door een advocaat laten adviseren. Meer over het nieuwe Strafwetboek.

De schriftelijke uitnodiging voor verhoor: let op

Krijgt u een schriftelijke uitnodiging waarin uw rechten en de feiten beknopt worden vermeld, dan wordt u geacht vóór het verhoor een advocaat te hebben geraadpleegd (artikel 47bis, § 3, Sv.). Het verhoor kan dan meteen beginnen, ook als u zonder advocaat komt. Neem dus contact op zodra u de uitnodiging ontvangt, niet op de ochtend zelf.

Werd u zonder schriftelijke uitnodiging opgeroepen of ter plaatse aangesproken, dan kan het verhoor op uw verzoek één keer worden uitgesteld, zodat u een advocaat kunt raadplegen.

Van het recht op overleg en bijstand kan een meerderjarige afstand doen, maar alleen vrijwillig en weloverwogen, schriftelijk en na de nodige informatie. Die afstand kan worden herroepen. Een minderjarige kan geen afstand doen: hij wordt altijd bijgestaan.

Doe nooit onvoorbereid afstand omdat u “toch niets te verbergen hebt”. Het verhoor is geen gesprek, het is een bewijsmiddel.

Wat doet de advocaat tijdens het verhoor?

Uw advocaat komt niet in uw plaats antwoorden. Hij ziet erop toe dat uw zwijgrecht en uw recht om uzelf niet te beschuldigen worden gerespecteerd, dat er geen ongeoorloofde druk wordt uitgeoefend en dat het verhoor regelmatig verloopt. Hij kan opmerkingen laten noteren in het proces-verbaal.

Aan het einde van het verhoor krijgt u de tekst te lezen, en u mag verbeteringen of verduidelijkingen laten aanbrengen. Teken pas als de weergave klopt. Vraag ook een kopie van uw verklaring.

De wet bevat bovendien een belangrijke waarborg: zij beperkt het gebruik als bewijs van verklaringen die werden afgelegd met miskenning van het recht op overleg of bijstand (artikel 47bis, § 6, Sv.). Of zo’n verklaring in uw dossier nog mag meetellen, toetst uw advocaat aan de wet en aan de rechtspraak over het recht op een eerlijk proces.

Wat als u wordt aangehouden?

Een vrijheidsberoving mag niet langer dan 48 uur duren, tenzij binnen die termijn een aanhoudingsbevel van de onderzoeksrechter wordt betekend (artikelen 1, 2 en 18 van de wet van 20 juli 1990 betreffende de voorlopige hechtenis). In die periode gelden versterkte rechten (artikel 2bis van die wet):

• een vertrouwelijk overleg met een advocaat vóór het eerste verhoor, binnen twee uur nadat contact met hem werd opgenomen; dat overleg kan dertig minuten duren, in uitzonderlijke gevallen beperkt verlengbaar, en kan op vraag van de advocaat en met uw akkoord ook telefonisch verlopen;
• de bijstand van de advocaat tijdens de verhoren, met de mogelijkheid om het verhoor één keer te onderbreken voor bijkomend overleg van ten hoogste vijftien minuten;
• het recht om een vertrouwenspersoon te laten verwittigen;
• het recht op medische bijstand.

Hebt u geen eigen advocaat, dan wordt via de permanentiedienst van de balies een advocaat voor u gezocht. U krijgt bovendien een schriftelijke verklaring van uw rechten.

Vóór de onderzoeksrechter een aanhoudingsbevel uitvaardigt, moet hij u in beginsel zelf verhoren, en uw advocaat mag u daarbij bijstaan. Wordt een aanhoudingsbevel uitgevaardigd, dan verschijnt u binnen vijf dagen voor de raadkamer, die beslist over het verdere verloop van de hechtenis. Meer over de voorlopige hechtenis.

Hoe bereidt u zich voor op een politieverhoor?

1. Neem contact op zodra u de uitnodiging krijgt. Het vertrouwelijk overleg dient net om te bepalen wat u zegt, wat u niet zegt en waarom.
2. Verzamel de feitelijke gegevens: data, plaatsen, facturen, berichten. Wie uit het hoofd antwoordt op vragen over data, raakt verstrikt in tegenstrijdigheden die later tegen hem spelen.
3. Antwoord feitelijk. Wat u niet weet, weet u niet. Vermoedens en interpretaties horen niet in een verklaring.
4. Lees uw verklaring na en vraag correcties. Ook de manier waarop een vraag werd gesteld, kan in het proces-verbaal worden opgenomen.
5. Vraag een kopie van uw verklaring en bezorg ze aan uw advocaat.

En daarna?

Na het verhoor beslist het openbaar ministerie over het gevolg: een seponering, een minnelijke schikking, een bemiddeling in strafzaken, een dagvaarding of een gerechtelijk onderzoek door een onderzoeksrechter. Tijdens het onderzoek kunt u vragen om inzage in het dossier of om bijkomende onderzoekshandelingen. Die verzoeken zijn aan termijnen en vormvoorschriften gebonden.

Lees ook onze artikels over de minnelijke schikking in strafzaken, over een dagvaarding voor de correctionele rechtbank en over een dagvaarding voor de politierechtbank.

Bij een huiszoeking

Wordt tegelijk uw woning doorzocht, noteer dan wie aanwezig was, wat werd onderzocht en wat werd meegenomen, en vraag een kopie van de stukken die u moet ondertekenen. Ook daar gelden strikte vormvoorschriften. Meer over de huiszoeking.

Veelgestelde vragen

Moet ik ingaan op de uitnodiging?

Een uitnodiging is geen aanhouding, maar wegblijven lost niets op. Het dossier loopt dan verder zonder uw versie van de feiten, en het kan leiden tot een dwingender optreden. Ga, maar voorbereid en met bijstand.

Mag ik zwijgen tijdens het verhoor?

Als verdachte kiest u, na het bekendmaken van uw identiteit, of u een verklaring aflegt, op vragen antwoordt of zwijgt. Zwijgen is een recht, maar ook een strategische keuze. Bespreek die keuze vooraf met uw advocaat, want ze hangt af van wat er al in het dossier zit.

Ik werd al verhoord zonder advocaat. Wat nu?

Laat nagaan of uw rechten correct werden meegedeeld en of u geldig afstand deed. Die vaststelling bepaalt hoe uw verklaring later mag worden gebruikt en welke strategie zinvol is.

Geldt het zwijgrecht ook voor getuigen?

Voor de onderzoeksrechter en de rechtbank moet een opgeroepen getuige in beginsel verschijnen en verklaren, maar niemand is verplicht zichzelf te beschuldigen. Brengen de vragen u in verband met een misdrijf, dan moet u als verdachte op uw rechten worden gewezen. Twijfelt u over uw hoedanigheid, laat u dan adviseren vóór u iets zegt.

Kan ik mijn verklaring achteraf nog aanvullen?

Aan het einde van het verhoor kunt u verbeteringen laten aanbrengen. Daarna kunt u via uw advocaat een aanvullend verhoor vragen of een schriftelijke toelichting aan de magistraat bezorgen. Een latere rechtzetting weegt in de praktijk wel minder zwaar dan een correcte eerste verklaring.

Novex Advocaten staat u bij

Kreeg u een uitnodiging voor een politieverhoor, of werd een familielid aangehouden? Bel meteen: het vertrouwelijk overleg vóór het verhoor is vaak het belangrijkste moment van het hele dossier. Wij staan u bij in het Nederlands, het Frans, het Engels en het Arabisch. Lees ook ons overzicht van uw rechten als verdachte in een strafzaak.

Bel 0484 99 22 72 of mail asfour@novexadvocaten.be.

Meer over onze aanpak: advocaat strafrecht in Brussel.