Minnelijke schikking in strafzaken: wanneer is betalen verstandig?

“Verval van de strafvordering tegen betaling van een geldsom”: de minnelijke schikking in strafzaken klinkt technisch, maar in de praktijk is ze een van de krachtigste instrumenten om een strafzaak zonder veroordeling af te sluiten. Aanvaarden is echter niet altijd de beste keuze. Dit artikel legt uit hoe de minnelijke schikking werkt, wat ze wel en niet betekent, wanneer u beter weigert en wat u sinds de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek op 1 september 2026 riskeert als de zaak toch voor de rechter komt.

Wat is een minnelijke schikking in strafzaken?

De procureur des Konings kan de verdachte voorstellen een geldsom te betalen aan de FOD Financiën. Wordt die som binnen de termijn betaald, dan vervalt de strafvordering (artikel 216bis Wetboek van strafvordering). Er volgt geen proces en geen veroordeling.

Het parket bepaalt de termijn om te betalen: minstens vijftien dagen en hoogstens drie maanden. In bijzondere omstandigheden kan die termijn worden verlengd. Zijn er goederen in beslag genomen die voor verbeurdverklaring in aanmerking komen, dan kan het parket ook vragen dat u er afstand van doet.

Voor welke feiten?

Het parket moet oordelen dat de feiten, gelet op de concrete omstandigheden, geen gevangenisstraf van meer dan twee jaar of een zwaardere straf verdienen (voor rechtspersonen: geen geldboete van meer dan 360.000 euro). Bovendien mogen ze geen ernstige aantasting van de lichamelijke integriteit inhouden.

De minnelijke schikking komt dus in aanmerking voor een brede waaier aan feiten, zoals diefstal en winkeldiefstal, heling, lichte slagen, drugsbezit, valsheid of fraude, maar niet voor zware geweldsfeiten.

Voor een misdrijf van niveau 1 mag de geldsom het wettelijke maximum van de geldboete niet overschrijden; in elk geval moet ze in verhouding staan tot de ernst van het misdrijf.

Het slachtoffer moet eerst vergoed zijn

Een schikking kan pas worden voorgesteld wanneer de schade van een eventueel slachtoffer volledig is vergoed. Ze kan ook worden voorgesteld wanneer de dader zijn burgerlijke aansprakelijkheid schriftelijk heeft erkend en het onbetwiste deel van de schade heeft vergoed. Het slachtoffer kan zijn rechten in elk geval nog laten gelden voor de bevoegde rechter.

Voor fiscale en sociale misdrijven moeten eerst de ontdoken belastingen of sociale bijdragen, met de interesten, worden betaald. Bovendien moet de betrokken administratie akkoord gaan.

Ook tijdens het onderzoek of na de dagvaarding

Een schikking is niet alleen mogelijk vóór de zaak bij de rechter komt. Ook tijdens een gerechtelijk onderzoek, of wanneer de zaak al bij de rechtbank aanhangig is, kan het parket ze nog voorstellen, zolang er geen definitieve uitspraak over de strafvordering is.

In dat geval moet de rechter de schikking homologeren. Hij gaat na of de wettelijke voorwaarden vervuld zijn, of het slachtoffer werd vergoed, of u de schikking vrijwillig en met kennis van zaken aanvaardde en of ze in verhouding staat tot de ernst van de feiten en uw persoonlijkheid.

Laat het overleg met het parket bij voorkeur via uw advocaat verlopen. Wat u tijdens de onderhandelingen verklaart of voorlegt, weegt u best vooraf af. Werd u al gedagvaard, lees dan ook wat u doet na een dagvaarding voor de correctionele rechtbank.

Wat betekent betalen wel en niet?

• Geen veroordeling. De strafvordering vervalt. Er komt geen vonnis en geen straf.
• Geen vermelding op het gewone uittreksel. Een schikking die tijdens een gerechtelijk onderzoek of na de aanhangigmaking bij de rechter werd gesloten, wordt wel in het centraal strafregister opgenomen. Ze verschijnt echter niet op het uittreksel uit het strafregister dat u zelf aanvraagt. Lees ook hoe u uw strafblad kunt opschonen.
• Wel een burgerrechtelijk gevolg. Laat het slachtoffer zijn rechten nog gelden voor de burgerlijke rechter, dan geldt uw betaling als een onweerlegbaar vermoeden van fout. Dat is geen detail wanneer de schadevergoeding nog ter discussie staat.
• Geen bescherming van anderen. De schikking geldt alleen voor u. De vervolging van mededaders loopt gewoon verder.

Wanneer een minnelijke schikking aanvaarden?

Een schikking is vaak verstandig wanneer het bewijs sterk is en een veroordeling waarschijnlijk. Ze vermijdt een openbaar proces, procesrisico en een veroordeling op uw strafblad, en ze sluit het dossier snel af. Voor ondernemers, zelfstandigen en vrije beroepen die tuchtrechtelijke of reputatiegevolgen vrezen, weegt dat zwaar.

Wanneer beter niet?

• Als het bewijs zwak is. Wanneer een vrijspraak realistisch is, is betalen onnodig verlies, zeker met het burgerrechtelijke vermoeden van fout.
• Als het bedrag disproportioneel is. Over het bedrag kan worden onderhandeld, met argumenten over de ernst van de feiten en uw financiële draagkracht.
• Als u uw onschuld wilt laten vaststellen. Een schikking beslist niet over de feiten. Wie een uitspraak wil, kiest bewust voor het proces.
• Als er bijkomende gevolgen spelen. Denk aan een tuchtprocedure, een wapenvergunning of een verblijfsrecht: die gevolgen moeten vooraf worden ingeschat.

Geen schikking: wat riskeert u sinds 1 september 2026?

Weigert u de schikking, of komt er geen voorstel, dan beslist de rechter. Sinds 1 september 2026 werkt het nieuwe Strafwetboek met strafniveaus. Voor een misdrijf van niveau 1 kent de wet geen gevangenisstraf meer: de rechter kiest dan uit een geldboete, een werkstraf, een probatiestraf, een verbeurdverklaring of een veroordeling bij schuldigverklaring (artikel 36 Strafwetboek).

De rechter kan ook de uitspraak opschorten (artikel 64) of uitstel van de tenuitvoerlegging verlenen (artikel 65). Voor een werkstraf is uw instemming nodig, die u in persoon of via uw advocaat kunt geven (artikel 45). Voor feiten van vóór 1 september 2026 past de rechter de mildste strafwet toe wanneer de straf intussen werd gewijzigd (artikel 2).

Naast de minnelijke schikking bestaan nog andere afhandelingen, zoals de bemiddeling in strafzaken (artikel 216ter Wetboek van strafvordering) en de voorafgaande erkenning van schuld (artikel 216 Wetboek van strafvordering). Lees meer over opschorting, uitstel en werkstraf.

Minnelijke schikking in verkeerszaken

In verkeerszaken bestaan eigen regels. Een onmiddellijke inning wordt voorgesteld door de politie, niet door het parket. Wordt ze niet betaald, dan volgt een voorstel tot minnelijke schikking en vervolgens een bevel tot betalen van de procureur des Konings, verhoogd met 35 % (artikel 65/1 Wegverkeerswet).

Tegen dat bevel kunt u binnen 30 dagen beroep instellen bij de politierechtbank. Lees meer over de minnelijke schikking in verkeerszaken.

Veelgestelde vragen

Is een minnelijke schikking een schuldbekentenis?

Strafrechtelijk niet: er is geen schuldigverklaring door een rechter en geen veroordeling. Burgerrechtelijk geldt de betaling wel als onweerlegbaar vermoeden van fout wanneer het slachtoffer zijn rechten nog voor de rechter laat gelden.

Kan ik zelf om een minnelijke schikking vragen?

U kunt via uw advocaat voorstellen dat het parket een schikking overweegt. Het initiatief en de beslissing liggen bij het openbaar ministerie. Een goed onderbouwd verzoek, met een regeling van de schade, vergroot de kans.

Wat als ik niet op tijd betaal?

Dan vervalt de strafvordering niet en kan het parket de vervolging voortzetten. Hebt u meer tijd nodig, neem dan vóór het verstrijken van de termijn contact op met het parket, bij voorkeur via uw advocaat.

Bestaat de minnelijke schikking nog onder het nieuwe Strafwetboek?

Ja. De minnelijke schikking staat in het Wetboek van strafvordering en blijft na 1 september 2026 bestaan. Wat veranderde, is de straf die u riskeert als de zaak toch voor de rechter komt: die wordt nu bepaald via strafniveaus.

Novex Advocaten staat u bij

Mr. Mohamed Asfour onderhandelt met het parket over het principe en het bedrag, gaat na of alle voorwaarden correct worden toegepast en zorgt ervoor dat de schikking afsluit wat moet worden afgesloten. Lees ook ons overzicht over uw rechten als verdachte in een strafzaak.

Bel 0484 99 22 72 of mail asfour@novexadvocaten.be.

Meer over onze aanpak: advocaat strafrecht in Brussel.