Gerechtelijke reorganisatie: ademruimte voor uw onderneming zonder faillissement

Niet elke onderneming met schulden is verloren. Wie tijdelijke betalingsproblemen heeft maar nog levensvatbaar is, kan via een gerechtelijke reorganisatie bescherming krijgen tegen zijn schuldeisers, terwijl de activiteit gewoon doorloopt.

De gerechtelijke reorganisatie staat sinds 1 mei 2018 in Boek XX van het Wetboek van economisch recht (WER) en volgde de vroegere wet betreffende de continuïteit van de ondernemingen (WCO) op. Sinds 1 september 2023 gelden nieuwe regels, onder meer voor grotere ondernemingen. Dit artikel legt uit hoe de procedure werkt en voor wie ze geschikt is.

Wanneer is een gerechtelijke reorganisatie mogelijk?

Een gerechtelijke reorganisatie is mogelijk wanneer de continuïteit van de onderneming onmiddellijk of op termijn bedreigd is. U hoeft dus niet te wachten tot u in staat van faillissement verkeert. Integendeel: hoe vroeger u de procedure aanvraagt, hoe groter de kans op succes.

De procedure staat niet alleen open voor vennootschappen, maar ook voor zelfstandigen, beoefenaars van een vrij beroep en vzw’s. In de praktijk is de doorslaggevende vraag of uw activiteit met een realistisch plan opnieuw rendabel kan worden.

Niet elke reorganisatie begint meteen openbaar: u kunt eerst vertrouwelijk onderhandelen, bijvoorbeeld met de hulp van een ondernemingsbemiddelaar of, in een besloten gerechtelijke reorganisatie, van een door de voorzitter van de rechtbank aangestelde herstructureringsdeskundige.

Het verzoekschrift bij de ondernemingsrechtbank

De procedure wordt ingeleid met een verzoekschrift bij de ondernemingsrechtbank. Daarbij horen onder meer:

• een uiteenzetting van de gebeurtenissen waaruit blijkt dat de continuïteit van de onderneming bedreigd is;
• de jaarrekeningen van de laatste twee boekjaren;
• een boekhoudkundige staat met het actief en het passief;
• een begroting met een raming van de inkomsten en uitgaven;
• een lijst van de schuldeisers met de bedragen;
• een beschrijving van de maatregelen die u voorstelt om de onderneming te herstellen.

Een onvolledig of weinig geloofwaardig dossier verzwakt uw positie. Een goede voorbereiding met uw advocaat en uw boekhouder is dus essentieel.

De opschorting: bescherming tegen uw schuldeisers

Opent de rechtbank de procedure, dan geniet de onderneming een opschorting. Tijdens die periode kan ze niet failliet worden verklaard. De schuldeisers kunnen voor de schulden van vóór de opening in beginsel geen uitvoerend beslag leggen of een ander middel van tenuitvoerlegging tegen haar goederen aanwenden.

De opschorting wordt toegekend voor ten hoogste vier maanden en kan onder voorwaarden worden verlengd tot maximaal twaalf maanden. Lopende overeenkomsten eindigen niet door de opening van de procedure, en u blijft in beginsel zelf aan het roer. Een gedelegeerd rechter volgt het verloop op.

Drie mogelijke uitkomsten

• Het minnelijk akkoord: u sluit met een of meer schuldeisers een akkoord, bijvoorbeeld over afbetalingstermijnen of een gedeeltelijke kwijtschelding. Het akkoord bindt alleen wie het ondertekent.
• Het collectief akkoord: u legt uw schuldeisers een reorganisatieplan voor, met bijvoorbeeld een afbetalingsplan over maximaal vijf jaar vanaf de homologatie (artikel XX.76 WER) en een gedeeltelijke kwijtschelding. Wordt het plan met de wettelijke meerderheid goedgekeurd en door de rechtbank gehomologeerd, dan bindt het ook de schuldeisers die tegen stemden.
• De overdracht onder gerechtelijk gezag: de levensvatbare activiteiten worden, onder leiding van een gerechtsmandataris, aan een overnemer overgedragen, zodat werkgelegenheid en waarde behouden blijven.

Hoe wordt over een collectief akkoord gestemd?

In de gewone procedure is het reorganisatieplan goedgekeurd als een meerderheid van de schuldeisers die aan de stemming deelnemen ermee instemt, en die schuldeisers samen minstens de helft van alle in hoofdsom en rente verschuldigde bedragen vertegenwoordigen; met schuldeisers die niet aan de stemming deelnemen en hun schuldvorderingen wordt geen rekening gehouden (artikel XX.78/2 WER). Daarna toetst de rechtbank het plan: ze kan de homologatie onder meer weigeren als de procedure niet werd nageleefd of als het plan de openbare orde schendt (artikel XX.79 WER).

Een goede communicatie met de belangrijkste schuldeisers vóór de stemming is daarom cruciaal. Wie de RSZ, de fiscus en de grootste leveranciers niet overtuigt, haalt de meerderheid zelden.

Werknemers en lopende contracten

De opening van de procedure maakt geen einde aan de lopende overeenkomsten, en een medecontractant kan een overeenkomst in beginsel niet beëindigen louter omdat de procedure werd geopend. Uw werknemers blijven in dienst en hun lonen moeten tijdens de procedure normaal worden betaald. Bij een overdracht onder gerechtelijk gezag gelden bijzondere regels voor de overgang van het personeel naar de overnemer.

Wat veranderde er in 2023?

De wet van 7 juni 2023 zette Richtlijn (EU) 2019/1023 over preventieve herstructurering om. Sinds 1 september 2023 gelden voor grote ondernemingen bijzondere regels voor het collectief akkoord: de schuldeisers worden verplicht in klassen ingedeeld en stemmen per klasse.

Onder bepaalde voorwaarden kan de rechtbank het plan toch homologeren als een of meer klassen tegen stemden. Kleinere ondernemingen kunnen voor die regeling kiezen of de gewone procedure volgen.

Voor wie is een gerechtelijke reorganisatie geschikt?

Voor ondernemingen met een reëel toekomstperspectief: voldoende omzetpotentieel, een aanwijsbare oorzaak van de moeilijkheden, zoals de wanbetaling van een grote klant, een tijdelijke terugval of een zware investering, en een geloofwaardig plan. Een reorganisatie aanvragen zonder plan is uitstel van executie. Wij zeggen u eerlijk of het instrument bij uw situatie past.

Veelgestelde vragen

Blijf ik zelf aan het roer tijdens de procedure?

Ja, in beginsel behoudt u het beheer. Bij een overdracht onder gerechtelijk gezag of bij ernstige tekortkomingen kan de rechtbank wel een gerechtsmandataris aanstellen.

Zien mijn klanten dat ik in reorganisatie ben?

De opening van de procedure wordt bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad. Een goede communicatie met klanten, leveranciers en personeel hoort daarom bij de voorbereiding.

Moet ik mijn lopende schulden tijdens de procedure betalen?

Ja. De opschorting geldt voor de schulden van vóór de opening. Nieuwe schulden, zoals lonen, sociale bijdragen en leveringen tijdens de procedure, moet u normaal blijven betalen. Wie dat niet kan, heeft meestal geen levensvatbaar plan.

Ik ben al gedagvaard in faillissement. Kan ik nog een reorganisatie aanvragen?

Ja, zolang u niet failliet bent verklaard. Zolang de rechtbank niet over uw verzoek heeft beslist, kan u niet failliet worden verklaard (artikel XX.44 WER). Het verzoek moet wel ernstig zijn en gesteund op een geloofwaardig plan.

Wat kost een gerechtelijke reorganisatie?

De kosten hangen af van de omvang van de onderneming en van de gekozen weg: de bijstand van uw advocaat en boekhouder, eventuele gerechtskosten en, bij een overdracht, de vergoeding van de gerechtsmandataris. Weeg ze af tegen wat u wint: bescherming, spreiding en vaak een gedeeltelijke kwijtschelding.

Novex Advocaten staat u bij

Wij analyseren of uw onderneming in aanmerking komt, stellen het verzoekschrift en het plan op en onderhandelen met uw schuldeisers. Lees ook ons artikel over de Kamer voor ondernemingen in moeilijkheden en over een dagvaarding in faillissement. Is een doorstart niet meer mogelijk, lees dan ook onze artikels over het aanvragen van een faillissement en over de aansprakelijkheid van bestuurders.

Bel 0484 99 22 72 of mail asfour@novexadvocaten.be voor een cijfermatige intake.

Meer over onze aanpak: advocaat ondernemingsrecht en invorderingen in Brussel.