Opgeroepen door de Kamer voor ondernemingen in moeilijkheden: wat betekent dat?

Een brief van de Kamer voor ondernemingen in moeilijkheden van de ondernemingsrechtbank doet veel ondernemers schrikken. Toch is die oproeping geen aanklacht en ook geen faillissementsprocedure. De kamer onderzoekt waarschuwingssignalen om te beoordelen of de continuïteit van uw onderneming bedreigd is en of er maatregelen nodig zijn.

Hoe u zich voorbereidt en presenteert, bepaalt mee het vervolg. Dit artikel legt uit wat de Kamer voor ondernemingen in moeilijkheden doet, hoe het onderzoek verloopt, welke uitkomsten mogelijk zijn en hoe u zich het best voorbereidt.

Wat doet de Kamer voor ondernemingen in moeilijkheden?

Elke ondernemingsrechtbank heeft een of meer kamers voor ondernemingen in moeilijkheden. De regels staan in boek XX van het Wetboek van economisch recht (WER). De kamer volgt de toestand op van ondernemingen die in financiële moeilijkheden verkeren, met als doel problemen vroeg op te sporen, zodat een oplossing nog mogelijk is. Ze verzamelt daarvoor gegevens die op moeilijkheden kunnen wijzen, onder meer:

• achterstallige socialezekerheidsbijdragen, btw of bedrijfsvoorheffing, die de RSZ en de FOD Financiën aan de rechtbank meedelen;
• geprotesteerde wissels die niet werden betaald;
• vonnissen waarbij de onderneming werd veroordeeld, onder meer bij verstek;
• een jaarrekening die niet tijdig werd neergelegd.

Wijzen meerdere signalen in dezelfde richting, dan kan de kamer een onderzoek openen. Het gaat om een onderzoek naar de toestand van uw onderneming, niet om een sanctie.

Het onderzoek en de oproeping

Het onderzoek wordt gevoerd door een rechter-verslaggever: een beroepsrechter of een rechter in ondernemingszaken van de ondernemingsrechtbank. Hij kan u oproepen om de toestand van uw onderneming toe te lichten. U moet in persoon verschijnen, maar u mag zich laten bijstaan door een persoon naar keuze, zoals uw boekhouder of uw advocaat.

Verschijnt u niet, dan loopt het onderzoek zonder uw inbreng verder en beslist de kamer over het vervolg op basis van de gegevens waarover ze beschikt. Niet verschijnen is dus geen oplossing, en het is een slecht signaal.

Tijdens het onderhoud licht u de cijfers toe, de oorzaken van de moeilijkheden en vooral de maatregelen die u neemt of plant. De rechter-verslaggever kan bijkomende stukken of inlichtingen vragen. Het onderhoud is geen openbare zitting: het is een gesprek over de toestand van uw onderneming.

Mogelijke uitkomsten van het onderzoek

• Afsluiting: blijkt uw onderneming niet in gevaar of hebt u de toestand onder controle, dan kan het onderzoek worden afgesloten.
• Opvolging: de kamer kan beslissen de evolutie verder op te volgen en u later opnieuw op te roepen.
• Doorverwijzing naar de procureur des Konings: lijken de voorwaarden van het faillissement vervuld, dan kan de kamer het dossier doorsturen naar het openbaar ministerie, dat vervolgens zelf het faillissement kan vorderen.

De kamer zelf kan uw faillissement niet uitspreken. Haar verslag kan wel de aanleiding zijn voor een vordering van het openbaar ministerie, waarover de ondernemingsrechtbank dan in een afzonderlijke procedure oordeelt.

Waarom vroeg ingrijpen loont

Een oproeping is een waarschuwing op een moment waarop er vaak nog opties zijn. Wie wacht tot de schulden onbeheersbaar zijn, verliest die opties één voor één.

Voor bestuurders speelt ook hun persoonlijke positie mee. Wie een verlieslatende activiteit voortzet terwijl hij wist of moest weten dat er redelijkerwijze geen kans meer was om de onderneming te redden, kan in een later faillissement persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. Meer daarover leest u in ons artikel over bestuurdersaansprakelijkheid bij faillissement. Een tijdige analyse beschermt dus ook uzelf.

Instrumenten om uw onderneming te redden

Het onderzoek is ook een kans. U kunt de kamer zelf vragen een herstructureringsdeskundige als ondernemingsbemiddelaar aan te stellen (artikel XX.29/2 WER), die u helpt een akkoord met uw schuldeisers of een reorganisatie voor te bereiden; u draagt zelf de kosten daarvan. Is uw onderneming levensvatbaar, dan kan een minnelijk akkoord met uw belangrijkste schuldeisers of een gerechtelijke reorganisatie aangewezen zijn.

• Het minnelijk akkoord: u onderhandelt met een of meer schuldeisers over bijvoorbeeld afbetalingstermijnen of een gedeeltelijke kwijtschelding. Zo’n akkoord kan buiten elke procedure worden gesloten en onder voorwaarden door de rechtbank worden gehomologeerd.
• De gerechtelijke reorganisatie: de rechtbank verleent een opschorting. Tijdens die periode kunnen schuldeisers in principe geen middelen van tenuitvoerlegging aanwenden en kunt u niet failliet worden verklaard, terwijl u een minnelijk akkoord, een collectief akkoord met uw schuldeisers of een overdracht van de onderneming onder gerechtelijk gezag voorbereidt.

Hoe bereidt u zich voor op de oproeping?

Een goed voorbereid dossier maakt het verschil. Breng geactualiseerde cijfers mee, zoals een recente balans, een liquiditeitsplanning en een overzicht van de schulden. Breng ook uw recente btw-aangiften en een overzicht van uw toestand bij de RSZ mee.

Toon aan welke stappen u al zette: afbetalingsplannen met de RSZ en de fiscus, kostenbesparingen, nieuwe financiering, de neerlegging van achterstallige jaarrekeningen. Voor fiscale achterstallen kan ons artikel over btw-schulden en afbetalingsplannen u verder helpen.

Leg eerlijk uit wat de oorzaken zijn en hoe u de toestand wilt herstellen. Een ondernemer die zijn cijfers kent en een geloofwaardig plan heeft, overtuigt meer dan een ondernemer die de problemen minimaliseert.

Niet-neergelegde jaarrekeningen

Een ontbrekende jaarrekening is een van de duidelijkste waarschuwingssignalen. Regulariseer ze zo snel mogelijk. Heeft een vennootschap haar jaarrekening gedurende drie opeenvolgende boekjaren niet neergelegd, dan kan de rechtbank op verzoek van het openbaar ministerie of van een belanghebbende bovendien de gerechtelijke ontbinding van de vennootschap uitspreken.

Veelgestelde vragen

Moet ik verschijnen?

Ja. U wordt verwacht in persoon, eventueel bijgestaan door uw advocaat of boekhouder. Wegblijven ontneemt u de kans om uw plan toe te lichten en kan het dossier sneller in de richting van het openbaar ministerie duwen.

Geldt dit ook voor een eenmanszaak, een vzw of een vrij beroep?

Ja. Sinds 1 mei 2018 geldt het insolventierecht van boek XX WER voor alle ondernemingen: vennootschappen, maar ook zelfstandigen met een eenmanszaak, vzw’s en beoefenaars van een vrij beroep. Ook zij kunnen dus door de kamer worden opgeroepen.

Kan ik tijdens het onderzoek nog een gerechtelijke reorganisatie aanvragen?

Ja. Het onderzoek belet u niet om een gerechtelijke reorganisatie aan te vragen of met uw schuldeisers te onderhandelen. Integendeel: de kamer zal een ernstig voorbereid reorganisatieverzoek doorgaans als een positief signaal beschouwen, op voorwaarde dat het plan geloofwaardig is en niet enkel dient om tijd te winnen.

Kan ik mij zelf tot de kamer wenden?

Ja. Een ondernemer die zelf moeilijkheden ziet aankomen, kan de kamer vragen zijn schuldeisers op te roepen om een schikking te sluiten (artikel XX.29/1 WER) of om een ondernemingsbemiddelaar vragen. Vroeg ingrijpen vergroot de kans op een oplossing, en toont bovendien aan dat u als bestuurder uw verantwoordelijkheid opneemt.

Novex Advocaten staat u bij

Wij analyseren vooraf de waarschuwingssignalen, bereiden het dossier met u voor, vergezellen u op het onderhoud met de rechter-verslaggever en werken waar nodig een reorganisatie uit. Lees ook ons artikel over de gerechtelijke reorganisatie en over een dagvaarding in faillissement.

Bel 0484 99 22 72 of mail asfour@novexadvocaten.be: voorbereiding is alles.

Meer over onze aanpak: advocaat ondernemingsrecht en invorderingen in Brussel.