Gedagvaard in faillissement door de RSZ, de fiscus of een schuldeiser: uw opties

Een dagvaarding in faillissement is voor veel ondernemers het moment waarop de ernst van de situatie zwart op wit staat. De RSZ en de fiscus zijn de meest actieve eisers, maar ook leveranciers, verhuurders en banken dagvaarden in faillissement. Wat weinig ondernemers weten: wie gedagvaard wordt in faillissement, is daarom nog niet failliet.

Er is verweer mogelijk, en soms bestaat er een beter alternatief. Dit artikel legt uit hoe de procedure voor de ondernemingsrechtbank verloopt, wat de rechtbank toetst en wat u concreet kunt doen.

Wie kan u in faillissement dagvaarden?

Een faillissement wordt uitgesproken door de ondernemingsrechtbank, op aangifte van de ondernemer zelf of op dagvaarding door een of meer schuldeisers. Ook het openbaar ministerie kan het faillissement vorderen, bijvoorbeeld nadat de Kamer voor ondernemingen in moeilijkheden het dossier heeft doorgestuurd. De rechtbank kan een faillissement niet op eigen initiatief uitspreken.

Het faillissementsrecht staat in boek XX van het Wetboek van economisch recht en geldt niet alleen voor handelaars en vennootschappen. Ook vrije beroepen, landbouwers en vzw’s kunnen failliet worden verklaard. Publiekrechtelijke rechtspersonen vallen er in beginsel buiten.

Hoe verloopt een dagvaarding in faillissement?

De dagvaarding wordt u betekend door een gerechtsdeurwaarder en vermeldt de datum waarop de zaak voor de ondernemingsrechtbank komt. Tussen de betekening en de zitting ligt vaak weinig tijd. Gebruik die tijd om uw cijfers bij te werken, uw verweer voor te bereiden en met de eiser te onderhandelen.

Op de zitting kan de rechtbank de zaak onmiddellijk behandelen of uitstellen, bijvoorbeeld om u de kans te geven een afbetalingsplan te sluiten of stukken voor te leggen. Daarna volgt het vonnis: de vordering wordt afgewezen, of het faillissement wordt uitgesproken.

Wat toetst de ondernemingsrechtbank?

De rechtbank gaat na of de twee wettelijke voorwaarden samen vervuld zijn: de onderneming heeft op duurzame wijze opgehouden te betalen, en haar krediet is geschokt. De eiser moet dat aannemelijk maken. Een louter tijdelijk betalingsprobleem volstaat niet.

Kunt u aantonen dat u nog perspectief hebt, bijvoorbeeld met een afbetalingsplan, een ernstige investeerder, openstaande vorderingen op solvabele klanten of ernstig betwiste schulden, dan is het faillissement niet onvermijdelijk. De rechtbank beoordeelt de toestand op het ogenblik van haar uitspraak: wat u tussen de dagvaarding en de zitting regelt, telt dus mee.

Uw verweermogelijkheden

• Verschijn, of laat u vertegenwoordigen door een advocaat. Verschijnt u niet, dan wordt het faillissement vaak zonder uw verweer uitgesproken.
• Betwist de vordering als ze niet klopt: verjaarde of onjuiste bedragen, reeds betaalde facturen of ernstig betwiste schulden tellen niet zomaar mee.
• Sluit een afbetalingsakkoord met de eiser, bij voorkeur vóór de zitting. De RSZ en de fiscus kennen elk hun eigen procedure voor afbetalingsplannen.
• Vraag uitstel om een regeling of een financiering rond te krijgen. De rechtbank is daartoe niet verplicht, maar een geloofwaardig dossier helpt.
• Vraag een gerechtelijke reorganisatie aan. Zolang de rechtbank niet over dat verzoek heeft beslist, kunt u niet failliet worden verklaard (artikel XX.44 Wetboek van economisch recht), en na de opening geniet u een opschorting tegenover uw schuldeisers. Dat instrument veronderstelt wel een onderneming met toekomst en een ernstig plan.

Let op: ook als u de schuldeiser die u dagvaardde volledig betaalt, blijft het risico bestaan als andere schulden onbetaald blijven. Andere schuldeisers of het openbaar ministerie kunnen dan alsnog het faillissement vorderen.

Een afbetalingsplan met de RSZ of de fiscus

De RSZ en de invorderingsdiensten van de FOD Financiën staan onder voorwaarden afbetalingsplannen toe. Ze verwachten doorgaans dat u de lopende bijdragen en belastingen correct betaalt en dat het voorgestelde plan realistisch is. Vraag het plan zo vroeg mogelijk aan, bij voorkeur nog voor u gedagvaard wordt, en leg uw liquiditeitsplanning voor.

Een plan dat u niet kunt nakomen, verschuift het probleem alleen: bij een nieuwe achterstand volgt vaak een nieuwe dagvaarding, en dan met minder krediet bij de rechtbank. Gaat het om btw, lees dan ook ons artikel over btw-schulden, afbetalingsplannen en bestuurdersaansprakelijkheid.

Wanneer is zelf aangifte doen verstandiger?

Is de onderneming economisch reddeloos, dan kan het verstandiger zijn zelf aangifte van faillissement te doen. U houdt dan de regie, voldoet aan de wettelijke aangifteplicht binnen een maand na de staking van betaling en vermijdt het verwijt dat u te lang hebt gewacht. Hoe dat concreet verloopt, leest u in ons artikel over de aangifte van faillissement bij de ondernemingsrechtbank.

Voor bestuurders is die keuze belangrijk. Wie een verlieslatende activiteit voortzet terwijl er redelijkerwijze geen vooruitzicht meer was om de onderneming te redden, riskeert persoonlijke aansprakelijkheid (artikel XX.227 Wetboek van economisch recht). Voor onbetaalde btw en bedrijfsvoorheffing bestaat bovendien een specifieke fiscale aansprakelijkheid van bestuurders, en in bepaalde gevallen geldt iets gelijkaardigs voor RSZ-bijdragen (artikel XX.226 Wetboek van economisch recht). Wij maken die afweging cijfermatig met u; zie ook ons artikel over bestuurdersaansprakelijkheid bij faillissement.

Na het faillissementsvonnis

Wordt het faillissement uitgesproken, dan stelt de rechtbank een curator en een rechter-commissaris aan. Een uittreksel van het vonnis verschijnt in het Belgisch Staatsblad, en het faillissementsdossier wordt verder elektronisch beheerd in het Centraal Register Solvabiliteit (RegSol). Vanaf het vonnis verliest de gefailleerde het beheer over zijn vermogen, dat overgaat naar de curator.

Tegen het vonnis staan onder voorwaarden rechtsmiddelen open, binnen een korte termijn van vijftien dagen (artikel XX.108, § 3 Wetboek van economisch recht), maar het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad. Is de ondernemer een natuurlijke persoon, dan wordt hij voor faillissementen geopend sinds 1 september 2023 in beginsel automatisch van zijn restschulden bevrijd bij de sluiting van het faillissement, tenzij de kwijtschelding wordt geweigerd wegens kennelijk grove fouten die tot het faillissement hebben bijgedragen. Meer hierover leest u in onze artikels over uw rechten en plichten na het faillissementsvonnis en over de kwijtschelding van schulden na faillissement.

Veelgestelde vragen

Hoeveel tijd heb ik na de betekening van de dagvaarding?

Meestal weinig: de zittingsdatum staat in de dagvaarding en ligt vaak dichtbij. Op de eerste zitting kan soms uitstel worden verkregen, maar de rechtbank is daartoe niet verplicht. Neem dus meteen contact op met een advocaat, zodat uw verweer en uw stukken klaar zijn.

De RSZ-schuld is deels betwist. Speelt dat een rol?

Zeker. Een ernstig betwiste schuld bewijst niet zonder meer dat u duurzaam hebt opgehouden te betalen. Wij voeren dat verweer met stukken, en betwisten zo nodig de schuld zelf in een afzonderlijke procedure.

Kan ik op de zitting nog een afbetalingsplan voorstellen?

Dat kan, maar de rechtbank is niet verplicht te wachten en de eiser niet verplicht in te stemmen. Onderhandel daarom vóór de zitting, met een concreet voorstel en bewijs dat u het kunt nakomen.

Het faillissement werd uitgesproken terwijl ik niet aanwezig was. Wat nu?

Tegen een faillissementsvonnis staan onder voorwaarden rechtsmiddelen open, maar de termijnen zijn kort: vijftien dagen vanaf de betekening van het vonnis voor verzet, of vanaf de bekendmaking in het Belgisch Staatsblad voor derdenverzet en hoger beroep. Neem dus onmiddellijk contact op met een advocaat en werk intussen loyaal mee met de curator.

Wordt mijn vennootschap failliet, ben ik dan ook failliet?

Neen. De bestuurder van een vennootschap wordt niet zelf failliet verklaard, maar kan wel persoonlijk worden aangesproken, bijvoorbeeld via een borgstelling of een aansprakelijkheidsvordering. Bij een eenmanszaak ligt dat anders: daar wordt u als natuurlijke persoon zelf failliet verklaard. Lees ook ons artikel over het faillissement van een eenmanszaak versus een vennootschap.

Novex Advocaten staat u bij

Wij verdedigen ondernemers die in faillissement worden gedagvaard, onderhandelen met de RSZ, de fiscus en andere schuldeisers en bereiden waar zinvol een gerechtelijke reorganisatie voor. Lees ook ons artikel over de gerechtelijke reorganisatie en over de Kamer voor ondernemingen in moeilijkheden.

Bel 0484 99 22 72 of mail asfour@novexadvocaten.be: de zittingsdatum nadert snel.

Meer over onze aanpak: advocaat ondernemingsrecht en invorderingen in Brussel.